προγραφές

'Πρώτο τὸ ἔγκλημα τῶν ἐλλειπώσεων.
Πρῶτο τῶν ὀργασμώσεων μὲ ἐνταφιασμό, τῶν μελαγχολιώσεων,
ἀδίσταχτων παραλυάσεων, φριχτῶν ὀγκώσεων
τοῦ κέντρου τῆς ὁράσεως καὶ τῆς ἁφῆς,
τῶν τελειωτικῶν σπασμώσεων
ποὺ διακόπτουν μ' αἰφνίδιο στραγγαλισμό,
καὶ πρῶτο
τῶν ἄσκοπων περιπλανήσεων, τῶν παρακλητικῶν
προσκλήσεων, παραπαλανητικῶν μέσα στὴ νύχτα
προσφορῶν,
πρῶτο τὸ ἔγκλημα τῶν ἐρημώσεων
καὶ τῆς ἀποβολῆς τοῦ γενεθλίου σπόρου μὲ τανάλιες
ἀπὸ πυρκτωμένο μάρμαρο
γιὰ νὰ συντρίψουν τὴν καρδιὰ τοῦ ἐμπνευσμένου κρύσταλλου.
Τὰ εἶχε διαπράξει ὅλα
μὲ τὸ σῶμα της. Ποτὲ
δὲν ἔνιωσε αὐτὸ ποὺ νιώθεται μετὰ
τὸν φόνο. Ἔνιωθε ἄδεια ἀπὸ ἔγκλημα μετά. Καὶ νά την την
τώρα.
Φραγμένη ἀπὸ λάσπη.
Χτισμένη στὴ σκόνη.'

Δημήτρης Δημητριάδης, από το 'Ὁ Τουφεκισμὸς τῆς Σαλονίκης, Ἕνα πατριωτικὸ ποίημα' της συλλογής Κατάλογοι 5-8, Οι Σκηνές του Μαρτυρίου, εκδ. Άγρα

Ὅταν γεράσεις

Ὅταν σοῦ ἀσπρίσουν τὰ μαλλιὰ κι εἶναι ὁ ὕπνος σου πολὺς
καὶ γέρνεις πλάι στὴ φωτιά, πάρε κι αὐτὸ κοντά σου,
τὰ μάτια σου, διαβάζοντας, τὰ τρυφερὰ νὰ ὀνειρευτεῖς
καὶ τὶς σκιὲς πῶς βάθαιναν ἄλλοτε στὴ ματιά σου·

καὶ πόσοι σ’ ἐρωτεύτηκαν σὰν ἔσμιγες μὲ τὴ χαρὰ
τὴ χάρη σου κι ἀγάπησαν πολὺ τὴν ὀμορφιά σου,
μὰ ἕνας μόνο λάτρεψε τὴ φιλαπόδημη καρδιὰ
καὶ τοὺς καημοὺς ἀγάπησε στὰ τόσα πρόσωπά σου·

κι ἔπειτα γονατίζοντας στὴ σχάρα ποὺ φεγγοβολᾶ,
ψιθύρισε, λυπητερά, ὁ Ἔρωτας ἐκεῖνος
πῶς ἔφυγε, περπάτησε γιὰ λίγο πέρα στὰ βουνά
καὶ τὴ μορφή του ἔκρυψε σ’ ἕνα τῶν ἄστρων σμῆνος.

Ουίλιαμ Μπάτλερ Γέιτς, από το Μπαλάντες και Περιστάσεις, μτφρ. Διονύσης Καψάλης, εκδ. Άγρα

'Στὸν τάφο του, ποὺ ἔγινε σύμφωνα μὲ τὶς ἐπιθυμίες του, ζήτησε νὰ χαράξουν τοὺς ἑξῆς στίχους:

Ρόδο, ὦ καθαρὴ ἀντινομία, ἀπόλαυση
Τοῦ κανενὸς ὁ ὕπνος νά ’σαι κάτω ἀπὸ τόσα
Βλέφαρα

Σ’ ὅλη τὴ διάρκεια τῆς ζωῆς του, τὸ τριαντάφυλλο, ποὺ τόσους πόνους τοῦ προκάλεσε μὲ τ’ ἀγκάθια του, ὑπῆρξε ἀντικείμενο γοητείας, μαγείας, εὐφροσύνης, ἐνθουσιασμοῦ, ὀνειροπόλησης καὶ κατάνυξης. Στὸ σύντομο αὐτὸ ποίημα, μετατρέπεται σὲ μιὰ ἀλληγορία τοῦ «καθαροῦ», δηλαδὴ τοῦ «συμφιλιωμένου». Ἐπιπλέον ἐμφανίζεται καὶ ὡς πλησμονὴ τοῦ τίποτα («τοῦ κανενὸς ὁ ὕπνος»), ποὺ μετατρέπεται στὸ συμβολικὸ ἄνθος τοῦ παγκόσμιου πνεύματος. Εἶναι ὅμως παράλληλα καὶ τὸ κρυπτογραφικὸ σημείωμα γιὰ τὴν ὕπαρξη καὶ τὴν οὐσία τοῦ νεκροῦ ποιητῆ.
Τὰ βλέφαρα ἔχουν διπλὴ σημασία: ἀναφέρονται στὸ συγκεκριμένο τμῆμα τοῦ ματιοῦ (Lider), ἀλλὰ καὶ στὰ τραγούδια (Lieder) τοῦ τραγουδοποιοῦ ποὺ κείτεται μέσα στὸν τάφο. Πίσω ἀπ’ αὐτά, πίσω ἀπὸ τὴν ἐκτυφλωτική, αἰώνια μοσχοβολούσα ἄνθηση τοῦ ἔργου του, ὁ ἴδιος, ποὺ εἶναι καὶ ὁ συγγραφέας αύτοῦ τοῦ κειμένου, ἐξαφανίζεται ὡς ἕνα τίποτα - ἕνας ὕπνος ποὺ κανεὶς δὲν κοιμᾶται.'

Αλέξανδρος Ίσαρης, Κάτω από Τόσα Βλέφαρα, εκδ. Ίκαρος

'Η εξωτική μελωδία δυνάμωνε και χαμήλωνε μέχρι που ’σβηνε σχεδόν, θυμίζοντας αμυδρά κάποιο κομμάτι του Ραβέλ. Ήταν σαν να ’βγαινε από τη φλογέρα κάποιου γητευτή φιδιών, και η ασημένια θεά ακολουθούσε το ρυθμό της. Το ασημορόδινο κορμί της μια φαινόταν να ψηλώνει απίστευτα και την άλλη να βουλιάζει και να λιώνει στο πάτωμα, σαν να μην ήταν φτιαγμένο από σάρκα και οστά, μα απ’ αναλυτό ασήμι. Ύστερα ορθωνόταν πάλι κυματιστά, φιλήδονα, με τα μπράτσα και τα δάχτυλα ν’αναδεύονται φιδίσια. Σαν μια ζωντανή φλόγα που προσκαλούσε –και προκαλούσε– όλους γύρω της να τη ζυγώσουν... ν’ αφεθούν στα χάδια της...'

Γιώργος Μπαλάνος, Νύχτες της Εκάτης, εκδ. Locus 7

'Δημιουργική ὑπέρβαση τῆς φύσης σημαίνει ὅτι ἡ φύση δέν εἶναι πιά τό ἀκλόνητο καί αἰώνιο θεμέλιο τῆς σκέψης καί τῆς πράξης. Χρέος μας εἶναι τόσο νά τή σεβόμαστε, ὅσο καί νά τή μεταμορφώνουμε μέ τόν λιγότερο βέβηλο τρόπο.
Δημιουργική ὑπέρβαση τοῦ θεοῦ σημαίνει τήν ἀναγνώριση ὅτι οὔτε ὁ θεός εἶναι τό πρῶτο καί ὕστατο θεμέλιο. Εἴμαστε προορισμένοι νά σκεφθοῦμε καί νά ζήσουμε τήν παρουσία τῆς ἀπουσίας τοῦ θεοῦ καί πέρα ἀπό τήν παρουσία καί τήν ἀπουσία, τήν πίστη καί τήν ἀπιστία, νά ἀνοιχτοῦμε σέ ἕνα μή θεολογικό ὁρίζοντα.
Δημιουργική ὑπέρβαση τοῦ ἀνθρώπου σημαίνει νά πάψουμε νά θεωροῦμε τόν ἄνθρωπο κέντρο, θεμέλιο, κάτοχο καί ἐξουσιαστή ὅσων ὑπάρχουν. Βαδίζουμε ἤδη σ’ ἕνα δρόμο πού ὁδηγεῖ στό ξεπέρασμα τοῦ ἀνθρώπου. Ὄχι ὅτι οἱ ἐμπειρικοί ἄνθρωποι θά πάψουν νά ζοῦν καί νά ἀναπαράγονται. Ὁ ἄνθρωπος ἔχει ὅμως ἤδη ἀρχίσει νά μήν ἀνήκει στόν ἄνθρωπο· γίνεται ἕνα ἀπόσπασμα τοῦ ἀνοιχτοῦ Ὅλου. Αὐτό ὀνομάζω μεταμόρφωση, ἀνάληψη τοῦ ἀνθρώπου.
Οἱ τρεῖς αὐτές ὑπερβάσεις εἶναι ἀλληλένδετες, ἀποτελοῦν τόν ἕνα στόχο τοῦ στοχασμοῦ. Ὁ ποιητικός αὐτός στοχασμός ἀποτελεῖ μία προσπάθεια πού ἀφορᾶ ὅλους μας -εἴτε τό ξέρουμε εἴτε ὄχι- καί προσφέρεται σάν δῶρο πού τοῦ κάνει τό Ἄνοιγμα, τό ὁποῖο δέν εἶναι μία ὑπέρτατη ἀρχή καί δέν ἔχει κανένα περιοριμένο ἤ γενικό σκοπό. Χωρίς γιατί. Χωρίς ἐπειδή. Χωρίς αἰτιατικό προσδιορισμό καί χωρίς νά ἀποτελεῖ μία μοίρα πού ἔρχεται ἀπό τά ἔξω ἤ ἐπιβάλλεται άπό τά μέσα.'

Κώστας Αξελός, Από το Εργαστήρι της Σκέψης, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας

Πληγές, ελάφια και βέλη
αστραφτερά πόδια βυθίζονται κουκουλωμένα
κοντά σε γαλήνιες γυναίκες.
Εντυπωσιακή η υπακοή των ανθρώπων της λίμνης.
Εκπληκτικά σπήλαια για λεηλασία.
Χαλαρά, χωρίς νεύρο, μπαλέτα λαφυραγωγίας.
Αγόρια τρέχουν.
Κορίτσια κραυγάζουν, πέφτουν.
Ο αέρας είναι πυκνός από καπνό.
Νεκρά σύρματα που κροταλίζουν χορεύουν
Νεκρά λίμνες από θαλάσσιο αίμα.

*

Ἐνα ζευγάρι φτερούγες
Συντριβή
Σφορδοί άνεμοι του Κάρμα

Σειρήνες

Γέλιο και νεανικές φωνές
στα βουνά.

*

Άγρια μοίρα

Γυμνό κορίτσι, που το βλέπεις από πίσω,

σ’ ένα δρόμο της φύσης

Φίλοι
εξερευνούν τον λαβύρινθο

- Κινηματογραφική ταινία
νεαρή γυναίκα εγκαταλελειμένη στην έρημο

Μια πόλη τρελάθηκε από τον πυρετό

Τζιμ Μόρισον, Νέα Πλάσματα, μτφρ. Γιώργος Βολουδάκης, εκδ. Άρκτος

'Ἀλλά καθώς ὁ ποιητής προσεγγίζει τή θεία παρουσία, τήν καρδιά τοῦ ρόδου τῆς φωτιᾶς, ἡ προσπάθεια τῆς μετάφρασης σέ λόγο γίνεται ὁλοένα καί πιό κοπιαστική. Οἱ λέξεις γίνονται ὁλοένα καί λιγότερο ἐπαρκεῖς γιά νά ἀποδώσουν τήν ἄμεση ἀποκάλυψη. Τό φῶς περνάει ἐλάχιστα στόν λόγο ἀντί νά καθιστᾶ νοηματικά διάφωτη τή σύνταξη· μοιάζει νά διασκορπίζεται σ’ ἕνα ἀσύλληπτο θαῦμα ἤ κατακαίει τόν λόγο μεταβάλλοντάς τον σέ στάχτη. Αὐτό εἶναι τό δράμα τοῦ τελευταίου Ἄσματος. Καθώς ὁ ποιητής προχωρεῖ μπροστά, οἱ λέξεις του πέφτουν πίσω.'

Τζορτζ Στάινερ, Η Σιωπή και ο Ποιητής, μτφρ. Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, εκδ. Έρασμος

Ξαναγυρίζω, μένω έκπληκτος
που βρίσκω εκεί το θλιμμένο της πρόσωπο
ως μέσα στη σπηλιά ουρανός και χώμα
και μια μια οι παλιές φωνές
πέρα απ’ τον τάφο
κι αργά το ίδιο φως
που στις πεδιάδες της Ένα με αργούς βιασμούς
μούσκευε πριν από λίγο τα χορτάρια
και οι ίδιοι νόμοι όπως πριν από λίγο
κι αργά στον ορίζοντα που σβήνει
η Περσεφόνη και η Άτροπος
αξιολάτρευτο του αμφίβολου κενού
ακόμα το στόμα σκιάς

*

τέτοια σιωπή που ό,τι ήταν πριν
ποτέ ξανά δε θα ’ναι
από τον ξεσχισμένο ψίθυρο
μιας λέξης χωρίς παρελθόν
να ’χει πει πάρα πολλά μην μπορώντας άλλο
κάνοντας όρκο να μη σιωπήσει πια

*

κάθε μέρα επιθυμείς
να ’σαι μια μέρα ζωντανός
όχι βέβαια χωρίς να λυπάσαι
μια μέρα που γεννήθηκες

Σάμουελ Μπέκετ, Ποιήματα Συνοδευόμενα από Σαχλοκουβέντες, μτφρ. Γιώργος Βίλλιος, εκδ. Ερατώ