'Συνεχίζοντας την κοπιαστική πορεία μου, έβλεπα μεγάλους λάκκους από μετέωρα τα οποία είχαν πια θαφτεί εκτός θέας, ενώ πολύχρωμα πετράδια που μου ήταν αδύνατο να κατονομάσω αστραποβολούσαν ή αχνολαμπύριζαν μέσα στη σκόνη. Υπήρχαν πεσμένα κυπαρίσσια που σάπιζαν δίπλα σ’ ερειπωμένα μαυσωλεία, στα σκεπασμένα με λειχήνες μάρμαρα των οποίων έβλεπες να έρπουν χοντροί χαμαιλέοντες με βασιλικά μαργαριτάρια στο στόμα τους. Κρυμμένες πίσω από τις χαμηλές λοφοσειρές, υπήρχαν πόλεις που ούτε μια κολόνα τους δεν παρέμενε αλώβητη – απέραντες και πανάρχαιες πόλεις που κομμάτι-κομμάτι, μόριο με μόριο, κατέρρεαν για να επαυξήσουν τους απέραντους σωρούς των χαλασμάτων που κάποτε ήταν περίτρανοι ναοί, ενώ πεσμένοι θεοί κείτονταν βλοσυροί σαν φθαρμένες μάζες από ψαμμίτη ή με λοξοκοίταζαν σαν κομματιασμένοι όγκοι από πορφυρίτη στα πόδια μου. Και πάνω απ’ όλα βασίλευε μια απειλητική σιγαλιά, που την έσπαζαν μονάχα τα σατανικά γέλια της ύαινας ή το σούρσιμο από τις οχιές ανάμεσα στις συστάδες από τα ξερά αγκάθια ή στους αρχαίους κήπους που είχαν παραδοθεί σ’ εφήμερες τσουκνίδες και σε φουμαριές.'
Κλαρκ Άστον Σμιθ, από το διήγημα 'Τα Βδελύγματα της Γιοντό' της ανθολογίας Απαγορευμένα Τοπία, μτφρ. Γιώργος Μπαλάνος, εκδ. Locus 7
'Ω φίλε μου! Η ευδαιμονία που πηγάζει από το έγκλημα
είναι σαν τον κεραυνό, που με την απατηλή του λάμψη
εξωραΐζει για μια στιγμή την ατμόσφαιρα, για να γκρεμίσει
όμως μιαν ώρα αρχύτερα στην άβυσσο του θανάτου
τον δυστηχή που θαμπώθηκε από αυτήν.'
'Ο Λα Ροζ έβγαλε αμέσως από ένα μεγάλο ερμάριο έναν διαγώνιο σταυρό από πολύ αγκαθωτό ξύλο. Ο μνημειώδης αυτός ακόλαστος ήθελε να με βάλει εκεί πάνω. Με ποιο όμως τέχνασμα σκόπευε να βελτιώσει τη βάναυση απόλαυσή του; Προτού με δέσει, ο Καρντοβίλ μου έχωσε στον πισινό μια επάργυρη σφαίρα σε μέγεθους αυγού. Την άλειψε καλά και την έσπρωξε να γλιστρήσει μέσα, ώσπου εξαφανίστηκε. Μόλις μπήκε μέσα στο σώμα μου, την ένιωσα να φουσκώνει και να με καίει. Αδιαφορώντας για τις οιμωγές μου, μ’ έδεσε σφιχτά πάνω στον αγκαθωτό σταυρό. Ύστερα, δέθηκε κι ο ίδιος κολλητά πάνω μου και μπήκε μέσα μου, πιέζοντας την πλάτη, τη μέση και τους γοφούς μου πάνω στις μυτερές προεξοχές. Ο Ζυλιέν πήρε θέση πάνω του και μπήκε μέσα του. Φαντάζεστε τι πόνο τράβηξα αναγκασμένη να σηκώνω το βάρος των δύο αυτών σωμάτων και χωρίς να έχω άλλο στήριγμα πέρα από τους καταραμένους αιχμηρούς ρόζους που με πετσόκοβαν. Όσο πιο πάνω απωθούσα αυτούς που με πίεζαν προς τα κάτω τόσο πιο δυνατά με πλάκωναν ξανά στις προεξοχές του ξύλου που με ξέσχιζαν. Στο μεταξύ, η τρομερή μπάλα είχε φωλιάσει στα σωθικά μου και τα ανακάτευε, τα έκαιγε και τα σπάραζε. Ξέσπασα σε τρομερά ουρλιαχτά. Δεν υπάρχουν στον κόσμο εκφράσεις που να μπορούν να περιγράψουν αυτό που ένιωθα. Κι όμως, ο δήμιός μου το απολάμαβανε. Το στόμα του, κολλημένο στο δικό μου, έμοιαζε να ανασαίνει τον πόνο μου για να αυξήσει τις ηδονές του. Η μέθη του ήταν απερίγραπτη. Προτού τον εγκαταλείψουν οι δυνάμεις του, που ήδη τις ένιωθε να χάνονται, θέλησε να γευτεί τα πάντα μιμούμενος τον φίλο του. Με γύρισε ανάποδα, μου έβγαλε τη σφαίρα από πίσω και μου την έχωσε μπροστά, για να ανάψει στον κόλπο μου την ίδια πυρκαγιά που είχε κατακάψει την έδρα μου. Εκείνη κατέβηκε κι έκαψε τη μήτρα ως το βάθος της. Με δέσανε όπως πριν, μπορύμυτα αυτή τη φορά πάνω στον ατιματισμένο σταυρό. Πάνω στις προεξοχές υπέφεραν τώρα μέρη του σώματός μου που ήταν πολύ πιο ευαίσθητα. Ο Καρντοβίλ διείσδυδε στο σφραγισμένο μονοπάτι. Το διαπέρασε την ίδια ώρα που ο άλλος τον χαιρόταν από πίσω. Εντέλει ο βασανιστής μου έφτασε στο παραλήρημα και ανήγγειλε με φρικτές ιαχές την αποπεράτωση του εγκλήματός του. Πλημμυρισμένη, με ξέλυσαν.'
'Ο άνθρωπος δεν έχει τη δύναμη να καταστρέφει. Αυτό που μπορεί να κάνει είναι να παραλλάσσει τις μορφές, όχι όμως να τις εκμηδενίσει. Από την οπτική γωνία της φύσης, όλες οι μορφές είναι ίδιες. Τίποτε δεν χάνεται μέσα σε αυτήν την πελώρια χοάνη εντός της οποίας πραγματοποιούνται αυτές οι παραλλαγές. Κάθε σωματίδιο ύλης που πέφτει εκεί μέσα αναδύεται αέναα υπό διαφορετική μορφή και, όποιες κι αν είναι οι δικές μας ανθρώπινες πεποιθήσεις γι’ αυτή τη διαδικασία, καμία αλλαγή δεν προσβάλλει τη φύση ούτε την ευτελίζει. Οι καταστροφές που εμείς πραγματοποιούμε δεν κάνουν τίποτε άλλο από το να ανανεώνουν τη δύναμή της.'
Μαρκήσιος ντε Σαντ, Ζυστίν ή Οι Δυστυχίες της Αρετής, μτφρ. Δημήτρης Γκινοσάτης, εκδ. Νεφέλη
'Στο κάτω-κάτω [...] αυτή ήταν μια μεταβατική περίοδος στην ιστορία [...]. Ήταν μια εποχή εντάσεων και καταπονήσεων, και σε τέτοιες εποχές τα πράγματα τείνουν να πάρουν μελοδραματική χροιά. Εδώ που τα λέμε, η κάθε γενιά αρέσκεται να πιστεύει ότι αυτή είναι το αξονικό σημείο της ιστορίας, ότι στη δική της εποχή θα παρθεί η μεγάλη απόφαση που θα θέσει τον άνθρωπο στο σωστό ή στο λανθασμένο δρόμο. Αλλά τα πράγματα δεν είναι δα στ’ αλήθεια και τόσο τραγικά. Πραγματικά, ο ρους της ανθρωπότητας είναι κάτι το πολύ μαζικό για ν’ αλλάξει δρόμο εντελώς απότομα· απλώς αλλάζει κατεύθυνση διαγράφοντας μια μακρά, βαθμιαία καμπύλη στο διάστημα πολλών γενιών.'
'Μια ταυτότητα [...] πρέπει να είναι μια δυναμική, και όχι μια στατική υπόσταση. Αν είναι στατική, καταντά ανήμπορη μέσα στα πλαίσια της μορφοδιάταξης της ύπαρξής της. Αυτό είναι το μάθημα που κάποτε ο άνθρωπος θα πρέπει να μάθει. Αλλά αν είναι δυναμική, μπορεί να κατευθύνει την ύπαρξή της, όπως κατευθύνεται και μια μηχανή εξόρυξης, μέσα από την κατά τ’ άλλα αδιαπέραστη μάζα των βραχωδών στοιχείων που ξέρουμε ως πραγματικότητα. Αντί να εξουσιάζεται και να φυλακίζεται από αυτά, μπορεί να τα εξουσιάζει και να τα εκμεταλλευτεί, και με την ύπαρξή της να διατρήσει, να κονιορτοποιήσει και να επεξεργαστεί την πραγματικότητα έως ότου διαχωρίσει εκείνα τα ξεχωριστά αληθινά και πολύτιμα στοιχεία της που η ταυτότητα θέλει να κάνει δικά της.'
Γκόρντον Ντίκσον, Δεν Έχει Χώρο για τον Άνθρωπο, μτφρ. Γιώργος Μπαλάνος, εκδ. Locus 7
'Γιατί, προς ταπείνωση και εξύψωψσή μας, ένα πράγμα πρέπει να καταλάβουμε καλά. Ολόκληρη η κωμωδία της τέχνης δεν παίζεται κατά κανένα τρόπο από μας για την καλυτέρευσή μας και για την καλλιέργειά μας ούτε είμαστε οι αληθινοί δημιουργοί αυτού του κόσμου τέχνης. Αντίθετα, οφείλουμε να παραδεχτούμε ότι είμαστε εικόνες και καλλιτεχνικές προβολές για τον αληθινό δημιουργό της, κι ότι η μεγαλύτερη αξία μας έγκειται στη σημασία μας ως έργων τέχνης -επειδή η ενθάδε ύπαρξη και ο κόσμος δικαιολογούνται εσαεί μόνον ως αισθητικό φαινόμενο· - ενώ, φυσικά, η επίγνωση της σημασίας μας αυτής πολύ λίγο διαφέρει από την επίγνωση της εικονιζόμενης σ’ έναν πίνακα μάχης εκ μέρους των πολεμιστών που είναι ζωγραφισμένοι στον πίνακα. Έτσι, όλη η γνώση μας για την τέχνη είναι και βάση εντελώς ψευδαισθητική, γιατί ως όντα που κατέχουν αυτή τη γνώση δεν είμαστε ένα και το αυτό μ’ εκείνο το ον το οποίο, ως μοναχικός δημιουργός και θεατής αυτής της κωμωδίας της τέχνης, εξασφαλίζει μια αιώνια απόλαυση για λογαριασμό του. Μόνο στον βαθμό που η μεγαλοφυΐα ταυτίζεται, στην πράξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας, με τούτο τον πρωταρχικό καλλιτέχνη του κόσμου, γνωρίζει κάτι από την αιώνια ουσία της τέχνης· γιατί μόνο σ’ αυτή την κατάσταση μοιάζει αυτή η μεγαλοφυΐα, με αξιοθαύμαστο τρόπο, μ’ εκείνη την ανησυχητική εικόνα του παραμυθιού που μπορεί να στρέφει τα μάτια της όπου θέλει και να βλέπει ακόμη και τον ίδιο τον εαυτό της· τώρα είναι υποκείμενο και αντικείμενο μαζί, ποιητής, ηθοποιός και θεατής μαζί.'
'Η προϋπόθεση του μύθου του Προμηθέα είναι η ανεκτίμητη αξία που έδινε μια απλοϊκή ανθρωπότητα στη φωτιά ως αληθινό palladium [παλλάδιον] κάθε ανερχόμενου πολιτισμού. Το να ’χει όμως ελεύθερα στη διάθεσή του ο άνθρωπος τη φωτιά, χωρίς να την έχει δεχτεί ως δώρο από τον ουρανό, είτε σαν κεραυνό που πυρπολεί είτε σαν ηλιαχτίδες που θερμαίνουν, ήταν κάτι το οποίο θεωρούσαν ιεροσυλία εκείνοι οι στοχαστικοί πρωτ-άνθρωποι, ληστεία σε βάρος της θείας φύσης. Κι έτσι, το πρώτο φιλοφοσικό πρόβλημα παρουσιάζει μια οδυνηρή και άλυτη αντίφαση ανάμεσα στον θεό και τον άνθρωπο και την κυλάει, σαν μεγάλη πέτρα, μπροστά στη θύρα κάθε πολιτισμού. Το καλύτερο και ανώτερο πράγμα που μπορεί να αποκτήσει η ανθρωπότητα, το παίρνει μέσω μιας ιεροσυλίας και πρέπει να πληρώσει μετά για τις συνέπειες, που περιλαμβάνουν όλο τον κατακλυσμό των οδυνών και των δεινών με τα οποία τιμωρούν -και οφείλουν να τιμωρούν- οι προσβεβλημένοι αθάνατοι την ανθρώπινη φυλή με τις ευγενείς επιδιώξεις της. Αυτή είναι μια σκληρή σκέψη, η οποία, χάρη στην αξιοπρέπεια που απονέμει στην ιεροσυλία, έρχεται σε παράξενη αντίθεση με τον σημιτικό μύθο του προπατορικού αμαρτήματος, στον οποίο η περιέργεια, η ψεύτικη παρουσίαση, η σαγήνη, η φιληδονία - με μια λέξη, μια σειρά εξεχόντων γυναικείων χαρακτηριστικών θεωρείται αρχή του κακού. Αυτό που διακρίνει την άρια σύλληψη είναι η έξοχη ιδέα της ενεργού αμαρτίας ως χαρακτηριστικά προμηθεϊκής αρετής· και τούτο μας δίνει συγχρόνως την ηθική βάση της πεσιμιστικής τραγωδίας: τη δικαιολόγηση του ανθρώπινου κακού, δηλαδή τόσο της ανθρώπινης ενοχής όσο και της ανθρώπινης οδύνης που συνεπάγεται αυτή. Η δυστυχία στην ουσία των πραγμάτων -την οποία δεν έχει την τάση να αποκρύψει ο στοχαστικός Άριος-, η αντίφαση μέσα στην καρδιά του κόσμου τού αποκαλύπτεται ως μπλέξιμο διαφορετικών κόσμων, για παράδειγμα ενός θεϊκού και ενός ανθρώπινου, από τους οποίους ο καθένας υπάρχει δικαιωματικά ως άτομο, αλλά μολοταύτα πρέπει να υποφέρει για την εξατομίκευσή του, επειδή ακριβώς υπάρχει δίπλα σ’ έναν άλλο. Στην ηρωϊκή προσπάθεια του ατόμου να πετύχει την καθολικότητα, στην προσπάθεια να ξεπεράσει την κατάρα της εξατομίκευσης και να θέλει να είναι το ίδιο η μία ουσία του κόσμου, οικειοποιήται την πρωταρχική αντίφαση που είναι κρυμμένη μέσα στα πράγματα, δηλαδή διαπράττει ιεροσυλία και υποφέρει.'
Φρίντριχ Νίτσε, Η Γέννηση της Τραγωδίας, μτφρ. Ζήσης Σαρίκας, εκδ. Πανοπτικόν
'Ὅμως [...] τούτοις ἀλλοίωσιν καὶ γένεσιν ἐνδέχεται ποιεῖν, καθάπερ εἴρηται, τροπῇ καὶ διασθιγῇ μετακινοῦντα τὸ αὐτὸ καὶ ταῖς τῶν σχημάτων διαφοραῖς, ὅπερ ποιεῖ Δημόκριτος. Διὸ καὶ χροιὰν οὔ φησσιν εἶναι· τροπῇ γὰρ χρωματίζεσθαι.'
'Ἐπεὶ τοίνυν πάντῃ τοιοῦτόν ἐστι τὸ σῶμα, διῃρήσθω. Τί οὖν ἔσται λοιπόν; μέγεθος; οὐ γὰρ οἷόν τε· ἔσται γάρ τι οὐ διῃρημένον, ἦν δὲ πάντῃ διαιρετόν. Ἀλλὰ μὴν εἰ μηδὲν ἔσται σῶμα μηδὲ μέγεθος, διαίρεσις δ' ἔσται, ἤ ἐκ στιγμῶν ἔσται, καὶ ἀμεγέθη ἐξ ὧν σύγκειται, ἤ οὐδὲν παντάπασιν, ὥστε κἂν γίνοιτο ἐκ μηδενὸς κἂν εἴη συγκείμενον, καὶ τὸ πᾶν δὴ οὐδὲν ἄλλ' ἢ φαινόμενον.'
*
'Ωστόσο [...] είναι δυνατό να προκαλέσει κάποιος αλλοίωση και γένεση στα σώματα αυτά, αν μετακινώντας το ίδιο πράγμα με τροπή και διάταξη και με διαφοροποίηση των σχημάτων, πράγμα που κάνει ο Δημόκριτος (γι' αυτό και ισχυρίζεται πως δεν υπάρχει χρώμα, γιατί η χρώση, κατά την άποψή του, οφείλεται στην τροπή των σχημάτων).'
'Αφού, λοιπόν, το σώμα είναι ολοσχερώς διαιρετό, έστω ότι το διαιρέσαμε. Τι θ' απομείνει, τότε; Μέγεθος; Δεν είναι δυνατό, γιατί τότε θα υπάρχει κάτι που δεν διαιρέθηκε, ενώ υπετέθη ως ολοσχερώς διαιρετό. Αν, όμως, δεν απομείνει κανένα σώμα ή θ' αποτελείται από σημεία, και τα συστατικά του δεν θα έχουν μέγεθος, ή δεν θα υπάρχει απολύτως τίποτα. Έτσι, θα γινόταν από το τίποτα και θ' αποτελούνταν από τίποτα και το όλον δεν θα ήταν παρά μόνο φαινόμενο.'
Αριστοτέλης, Περί Γενέσεως και Φθοράς, μτφρ. Φιλολογική Ομάδα Κάκτου, εκδ. Κάκτος
'Η ύπαρξη [...] συμπληρωματικών πλευρών διαπιστώνεται σε κάθε ανθρώπινη κατάσταση. Υπάρχουν ανθρώπινες εμπειρίες που στο πεδίο του συναισθήματος, της τέχνης, της ηθικής, καθώς και στις προσωπικές σχέσεις, είναι τόσο πραγματικές όσο οποιαδήποτε εμπειρία μετρήσιμη με τις πέντε αισθήσεις μας. Είναι σίγουρο ότι η επίδραση των εμπειριών αυτών δικαιούται μια επιστημονική ανάλυση, αλλά η σημασία τους και η άμεση σχέση τους με την αισθητικότητά μας μπορεί να χαθούν μέσα σε μια τέτοια ανάλυση, ακριβώς όπως η κβαντική φύση του ατόμου χάνεται όταν αυτό υποβάλλεται σε παρατήρηση.'
'Πρέπει να επισημάνουμε [...] ότι στα πλαίσια κάθε προσέγγισης υπάρχει ένα συγκεκριμένο είδος λόγου, που φαίνεται διεισδυτικό και συνοπτικό, όταν το εκτιμά κανείς σύμφωνα με τη δική του αξιολογική κλίμακα, αλλά, αντίθετα, εύθραστο και ομιχλώδες, αν το κρίνει με το μέτρο μιας άλλης, συμπληρωματικής προσέγγισης. Μια οπτική γωνία είναι το συμπλήρωμα μιας άλλης, και πρέπει να τις χρησιμοποιήσουμε όλες αν θέλουμε να φτάσουμε στη γνώση της πλήρους σημασίας των εμπειριών μας.'
Βίκτορ Βάισκοφ, Η Κβαντική Επανάσταση, μτφρ. Νίκος Δουμάνης, εκδ. Κάτοπτρο
'Lo! some we loved, the loveliest and best
That Time and Fate of all their Vintage prest,
Have drunk their Cup a Round or two before,
And one by one crep silently to Rest'
'Ah, make the most of what we yet may spend,
Before we too into the Dust descend;
Dust into Dust, and under Dust, to lie,
Sans Wine, sans Song, sans Singer, and—sans End!'
'The Moving Finger writes; and, having writ,
Moves on; nor all thy Piety nor Wit
Shall lure it back to cancel half a Line,
Nor all thy Tears wash out a Word of it.'
'Alas, that Spring should vanish with the Rose!
That Youth's sweet-scented Manuscript should close!
The Nightingale that in the Branches sang,
Ah, whence, and whither flown again, who knows!'
from The Rubáiyát of Omar Khayyám, translator: Edward FitzGerald, publisher: Richard Lesley & Co Ltd
'«Μου αρέσει η μουσική», είπε με μια χαμηλή, μελωδική φωνή.
Το πρόσωπό του γύρισε προς το μέρος μου, αφήνοντας να διαφανεί η έντονη μυτερή προεξοχή που σχημάτιζαν τα μαύρα στιλπνά μαλλιά πάνω από το μέτωπό του.
«Αλήθεια;» Το απροσδόκητο της παρατήρησής του με είχε βρει απροετοίμαστο. Δίχως να το καταλάβω πρέπει να είχα εκφράσει τις σκέψεις μου μεγαλόφωνα. «Τι είδους;» ρώτησα αμήχανα.
«Αυτή.» Χρησιμοποίησε το εβένινο μπαστούνι του για να δείξει τον εν γένει κόσμο ολόγυρα. «Το στεναγμό της μέρας που τελειώνει.»'
Έρικ Φρανκ Ράσελ, από το διήγημα 'Ο Πρόσφυγας' της ανθολογίας Αναζητώντας Παράξενους Θεούς, μτφρ. Γιώργος Μπαλάνος, εκδ. Locus 7