προγραφές

'Δεν θα είμαι [...] τίποτα περισσότερο από μια παράθεση οργάνων σε αργή αποσύνθεση, κι η ζωή μου θα γίνει ένα αδιάλειπτο βασανιστήριο, ζοφερό, χωρίς χαρά, αναξιοπρεπές. Το πουλί μου ήταν κατά βάθος το μόνο απ’ τα όργανά μου που δεν εκδηλώθηκε ποτέ στη συνείδησή μου διαμέσου του πόνου, αλλά μέσω της απόλαυσης. Ταπεινό αλλά εύρωστο, με υπηρετούσε πιστά ανέκαθεν - ίσως βέβαια, αντιθέτως, να ήμουν εγώ στην υπηρεσία του, η ιδέα ήταν βάσιμη, η δεσποτεία του όμως, αν είναι έτσι, ήταν πολύ ήπια: δεν μου έδινε ποτέ εντολές, με παρακινούσε ενίοτε, ταπεινά, χωρίς πίκρα και χωρίς θυμό, να αναμειχθώ περισσότερο στην κοινωνική ζωή.'

Μισέλ Ουελμπέκ, Υποταγή, μτφρ. , εκδ. Λίνα Σιπητάνου, Βιβλιοπωλείον της Εστίας

'Ό,τι ο άνθρωπος αποκαλεί ευτυχία υπό τη στενή έννοια είναι μάλλον μια ξαφνική ικανοποίηση έντονα συσσωρευμένων αναγκών, και είναι εκ φύσεως εφικτή μόνο υπό μορφή παροδικού επεισοδίου. Όταν η κατάσταση που ποθεί η αρχή της ευχαρίστησης διαρκεί, προκύπτει απλώς ένα συναίσθημα χλιαρής ικανοποίησης. Ο εξοπλισμός μας είναι τέτοιος που μπορούμε να απολαύσουμε έντονα μόνο την αντίθεση, και πολύ λίγο τη σταθερότητα. Έχουμε ήδη εκ κατασκευής περιορισμένες πιθανότητες για ευτυχία. Πολύ λιγότερες δυσκολίες παρουσιάζονται κατά την εμπειρία της δυστυχίας. Τα βάσανα καραδοκούν από τρεις μεριές, από τη μεριά του ίδιου του σώματος, που είναι προορισμένο να παρακμάσει και να αποσυντεθεί, ενώ δεν μπορεί να αποφύγει ούτε τον πόνο και το άγχος ως προειδοποιητικά σημάδια· από το περιβάλλον, που σοβεί εναντίον μας με ακατανίκητες, ανελέητες, ολέθριες δυνάμεις, και, τέλος, από τη μεριά των άλλων ανθρώπων. Τα βάσανα από την τελευταία πηγή μας πονούν ίσως περισσότερο από τα άλλα. Έχουμε την τάση να τα βλέπουμε σαν ένα είδος περιττού συμπληρώματος, έστω κι αν η μοίρα μας θέλει να είναι εξίσου αναπότρεπτα σε σχέση με όσα έχουν διαφορετική προέλευση.'
'Όποιος στα νιάτα του γεύτηκε τη μιζέρια της φτώχειας, την αδιαφορία και την υπεροψία των αρχόντων, θα έπρεπε να απαλλάσσεται από την υποψία ότι δεν έχει καμία κατανόηση και συμπάθεια για τις προσπάθειες που γίνονται κατά της οικονομικής ανισότητας και των συνεπειών της. Βέβαια, αν αυτός ο αγώνας στηριχτεί στο αφηρημένο αίτημα δικαιοσύνης για ισότητα μεταξύ των ανθρώπων, δεν θα αργήσει να προβληθεί η αντίρρηση ότι η φύση, μέσω της άκρας ανισότητας των σωματικών εφοδίων και των πνευματικών χαρισμάτων με τα οποία έχει προικίσει τους ανθρώπους, έχει θεσπίσει αδικίες απέναντι στις οποίες δεν μπορεί να κάνει κανείς τίποτα.'

Σίγκμουντ Φρόιντ, Η Δυσφορία Μέσα στον Πολιτισμό, μτφρ. Βασίλειος Πατσογιάννης, εκδ. Πλέθρον

'Είναι συνεπώς μονάχα στον βαθμό που δεν αναγνωρίζεται τίποτε σαν δεδομένο ή σαν κάποια αναγκαιότητα, και ταυτοχρόνως στον βαθμό που εγκαταλείπει την παραγωγή του ανθρώπου και του κόσμου, που η αριστερά μπορεί να προσλάβει την πρωταρχική της έννοια: η πλευρά αυτού που δεν έχει ούτε βεβαιότητες ούτε θεμέλιο. Η πλευρά του κόσμου που ανακαλύπτεται απλώς στο ίδιο το νόημα, ούτε προς παραγωγή ούτε προς οικειοποίηση, αλλά που «υπερβαίνει αενάως» όλα αυτά που εμείς εκλαμβάνουμε σαν «νόημα».

Είναι σαφές ότι θα πρέπει εδώ να σημειώσουμε πως βρισκόμαστε μακριά από το ερώτημα δεξιά/αριστερά και απ’ όλα όσα κινούνται στην ομίχλη της μεταφυσικής. Αλλά εδώ ακριβώς είναι το ζήτημα: η διαίρεση «δεξιά/αριστερά» δεν ήταν μονάχα η αφετηρία μιας νέας πολιτικής, μιας νέας κοινωνίας, μιας νέας ηθικής κλπ· εξέφρασε μια πραγματικότητα πολύ πιο βαθιά, όχι μια πρόοδο ή μια καθυστέρηση της ιστορίας αλλά το άνοιγμα μιας άλλης ιστορίας, που δεν προέρχεται από κανένα δεδομένο σπόρο και δεν δίνει αναγκαστικά καρπούς, αλλά παραδίδει τον κόσμο -τη φύση, τις δυνάμεις και τις μορφές- εντελώς στην ευθύνη του ανθρώπου όντας αυτός ακαθόριστος, απροσδιόριστος, ικανός να μεταμορφώνει τα πάντα σε προϊόν και σε πρόσθετη αξία, όπως και να ξεπερνά αενάως τον ίδιο του τον εαυτό, πέρα από οποιοδήποτε προϊόν και από οποιαδήποτε αξία, σε έναν ίλιγγο του νοήματος.'

Ζαν-Λικ Νανσί, Βγαίνοντας από τον Πανικό, επιμ. Παναγιώτης Καλαμαράς, εκδ. Ελευθεριακή Κουλτούρα

'Αἱ γυναῖκες τῶν Ρωμαίων προσέφεραν ὡς ἀπαρχήν εἰς τὸν Πύθιον Ἀπόλλωνα τὰ κοσμήματά των καὶ δι’ αὐτῶν κατεσκευάσθη ὁ εἰς τοὺς Δελφοὺς ἀποσταλεὶς χρυσὸς κρατήρ. Αἱ δὲ γυναῖκες τῶν Καεχηδονίων, συμβάλοντας εἰς τὴν ὑπεράσπισιν τῆς πατρίδος των, ἐκούρεψαν τὰ κεφάλιά των καὶ προσέφεραν τὰ μαλλιά των διὰ νὰ φθιαχθοῦν σχοινιὰ διὰ τὸ τέντωμα τῶν μηχανῶν καὶ τῶν ὀργάνων. Ἡμεῖς αἰσχυνόμενοι [ἐντρεπόμενοι] νὰ εἴμεθα οἰκονομικῶς αὐτάρκεις, ὑποδουλωνόμεθα διὰ ὑποθηκῶν καὶ συμφωνιῶν, τὴν στιγμὴν κατὰ τὴν ὁποίαν ἔπρεπε νὰ περιορίσωμε καὶ νὰ συγκρατήσωμε τὸν ἑαυτόν μας εἰς τὰ χρήσιμα καὶ ἀπαραίτητα καὶ ἐκ τῆς περικοπῆς ἤ τῆς πωλήσεως τῶν ἀχρήστων καὶ περιττῶν να κατασκευάσωμε διὰ τὸν ἑαυτόν μας, διὰ τὰ παιδιά μας καὶ τὶς γυναῖκες μας τὸ ἱερὸν της ἐλευθερίας. Ἡ Ἐφέσια Ἄρτεμις παρέχει εἰς προσφεύγοντας εἰς τὸ ἱερὸν της ὀφειλέτας ἀσυλία καὶ ἀπαλλαγὴ ἐκ τῶν χρεῶν· ὅμως εἰς κάθε μέρος παραμένει ὁλάνοικτο τὸ ἱερὸ τῆς λιτότητος, προστατευτικὸ καὶ ἀπαραβίαστο διὰ κάθε σώφρονα, προσφέροντάς του εὐχαρίστησιν καὶ ἔντιμον ἄνεσιν διὰ μεγάλην ἀνάπαυσιν. Ὅπως, δῆλα δή, καὶ κατὰ τοὺς Μηδικοὺς πολέμους ἡ Πυθία εἶπε εἰς τοὺς Ἀθηναίους ὅτι ὁ Θεός των ἔδωσε ξύλινο τεῖχος καὶ ἐκεῖνοι, ἀφήνοντας τὴν χώραν των, τὰ κτήματά των καὶ τὶς οἰκίες των, κατέφυγον εὶς τὰ πλοῖα προασπιζόμενοι τὴν ἑλευθερίαν των, ἔτσι καὶ εἰς ἡμᾶς ὁ Θεὸς δίδει ξύλινη τράπεζα, πήλινο λαγίνι καὶ τραχὺ ἱμάτιον, ἐφ’ ὅσον ἐπιθυμοῦμε νὰ ζοῦμε ἐλεύθεροι.'

Ιωάννης Π. Φουράκης, Υποδούλωσις και Απελευθέρωσις, εκδ. Τάλως Φ.

'Γιατί νομίζεις ότι ορισμένα πράγματα είναι τόσο πολύ ξεκάθαρα για σένα;

Δε θέλω να μιλήσω άλλο για μένα, ίσως έχω ήδη πει πάρα πολλά. Όλοι γνωρίζουμε πως πληρώνω ακριβά, σε προσωπικό επίπεδο, τις εμπειρίες μου. Όμως υπάρχουν επίσης τα βιβλία μου και οι ταινίες μου. Ίσως τελικά, να είμαι εγώ αυτός που κάνει λάθος, αλλά επιμένω να λέω ότι βρισκόμαστε όλοι σε κίνδυνο.

Παζολίνι, εάν βλέπεις έτσι τη ζωή -δεν ξέρω κατά πόσο μου επιτρέπεις να σου θέσω αυτή την ερώτηση-, πώς νομίζεις ότι θα αποφύγεις τον κίνδυνο και το ρίσκο;

Βράδιασε και ο Παζολίνι δεν είχε ανάψει το φως, οπότε ήταν δύσκολο να κρατάω σημειώσεις. Κοιτάξαμε μαζί τις σημειώσεις μου· έπειτα, μου ζήτησε να του αφήσω ερωτήσεις. «Υπάρχουν κάποια σημεία που μου φαίνονται παραπάνω από όσο θα ήθελα απόλυτος. Άσε με να τους ξαναρίξω μια ματιάμ να τα σκεφτώ. Δώσε μου χρόνο για να δω πώς θα το κλείσω, κάτι έχω στο νου μου για να απαντήσω στην τελευταία σου ερώτηση. Μου είναι πιο εύκολο να γράφω παρά να μιλώ. Αύριο το πρωί θα προσθέσω κάποιες σημειώσεις και θα στις επιστρέψω». Την επομένη, ημέρα Κυριακή, το άψυχο σώμα του Πιερ Πάολο Παζολίνι βρισκόταν στο νεκροτομείο του αρχηγείου της αστυνομίας της Ρώμης.'

από το Πιερ Πάολο Παζολίνι: Η Συνέντευξη της Στοκχόλμης - Βρισκόμαστε Όλοι σε Κίνδυνο, μτφρ. Θανάσης Αποστόλου, εκδ. alloglotta

'Don’t Let Daddy Kiss Me' [album: Bastards (1993)] - Motörhead

Ποιόν πλησιάζουμε; Τὸ θάνατο

ἤ αὐτὸν ποὺ δὲν ὑπάρχει ἀκόμα; Τὶ θὰ ἦταν ὁ πηλὸς
πάνω στὸν πηλό, ἄν ὁ Θεὸς δὲν ἔπλαθε μὲ αἴσθημα τὴ μορφὴ
ποὺ βλασταίνει ἀνάμεσά μας; Προσπάθησε νὰ καταλάβεις:
αὐτὸ ἐδῶ τὸ σῶμα μου ποὺ ἀναστένεται.
Βοήθα το λοιπὸν νὰ μεταβεῖ ἀπαλὰ ἀπ’ τὸν καυτό του τάφο

στὸν οὐρανὸ ἐκεῖνο ποὺ μέσα μου ἔχω:

ὥστε νὰ γεννηθεῖ μὲ τόλμη ἀπ’ αὐτὸ ἡ ἐπιβίωσή του.

Ἐσὺ τόπε πρωτόγνωρε, τῆς βαθιᾶς ἀνάληψης στοὺς οὐρανούς.
Ἐσὺ ἀέρα σκοτεινὲ ποὺ εἶσαι μὲ γύρη θερινὴ γεμάτος.
Ὅταν τὰ μύρια πνεύματά του μαίνονται ἐντὸς σου,
τὸ πεπρωμένο πτῶμα μου γίνεται πάλι τρυφερό.

*

ΜΑΣΚΕΣ ΧΙΟΝΙΟΥ - Ιβάν Γκολ

Μέσα σὲ μιὰ νύχτα
τὸ χιόνι ἔφτιαξε τὴ νεκρικὴ του μάσκα
Κάτασπρο ἦταν τὸ γέλιο τοῦ χιονιοῦ
Ποὺ μεταμορφώνει τὴ σκιά μου
Σὲ νηστείας ροῦχο
Μιὰ καταιγίδα ἀπὸ χρυσὰ τρίγωνα
Λευτέρωσε ἄξαφνα ἀπ’ ὅλα τὰ δεσμά της
Τὴ βουερή πολιτεία
Στὸ ἑφτάχρωμο φῶς
Οἱ πύργοι τοῦ χρόνου
Πέταξαν τὶς ἄγκυρές τους.

*

MORGUE - V ΡΕΚΒΙΕΜ - Γκότφριντ Μπεν

Πάνω σὲ κάθε τραπέζι δύο. Ἄνδρες καὶ γυναῖκες
σταυρωτά. Κοντὰ, γυμνά, κι ἐντούτοις χωρὶς πόνους.
Τὸ κεφάλι ἐπάνω. Τὸ στῆθος τσακισμένο. Τὰ κορμιὰ
γεννοῦν τῶρα γιὰ στερνὴ φορά.

Ὁ καθένας τρεῖς γαβάθες γεμάτες: ὰπὸ τὸ μυαλὸ μέχρι τ’ ἀρχίδια.
Ὁ ναὸς τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ ἀχούρι τοῦ διαβόλου
τὼρα στῆθος μὲ στῆθος στὸν πάτο ἑνὸς κουβᾶ
ὁ Γολγοθὰς καὶ τὸ Προπατορικό Ἁμάρτημα γελοῦν σαρκάζοντας.
Τὰ ὑπόλοιπα σὲ φέρετρα. Ἕνα σωρὸ νεογέννητα:
πόδια άνδρῶν, στήθη παιδιῶν, μαλλιά γυναικῶν.
Εἶδα δύο, ποὺ κάποτε θὰ πορνεύονταν,
κείτονταν ἐδῶ, σὰν ἀπὸ μητρικὴ κοιλιά.
από το Έξι Ευρωπαίοι Ποιητές: Γκέοργκ Τρακλ, Αρσένι Ταρκόφσκι, Ρ.Μ. Ρίλκε, Τόμας Μπέρνχαρντ, Ιβάν Γκολ, Γκότφριντ Μπεν, μτφρ. Αλέξανδρος Ίσαρης, εκδ. Gutenberg

'Οι βασικές απειλές για την εθνική μας ασφάλεια κι ακεραιότητα είναι δεδομένο για όλους τους Έλληνες πως προέρχονται από την Ανατολή. Το μεταβαλλόμενο κλίμα των σχέσεών μας με την Τουρκία αποτελεί κύριο παράγοντα εκτίμησης των διαστάσεων και της πορείας της εξωτερικής μας πολιτικής. Αλλά οι κύριες αξιλογήσεις των κινδύνων και δυσκολιών που απορρέουν από τις διαθέσεις του δύσκολου γείτονά μας εκπηγάζουν από μια παραδοσιακή «πολιτειακή λογική». Με άλλα λόγια, η αντίληψή μας για την Τουρκία συνήθως στηρίζεται σε εκτιμήσεις εξωτερικής συμπεριφοράς που ταιριάζουν σε μια χώρα με παραδοσιακή δομή και συμβατικούς πολιτικούς προσανατολισμούς.

Κατά κύριο λόγο, όταν συζητάμε για τα προβλήματα των σχέσεών μας με την Τουρκία προσπαθούμε να αναλύσουμε τους στόχους της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής με βάση δύο κυρίως κριτίρια. Το ένα έχει σχέση με τους γεωπολιτικούς στόχους κι επιδιώξεις του δύστροπου γείτονά μας. Διαπιστώνουμε έτσι μια τάση επεκτατισμού που κατά τα μεταπολεμικά κυρίως χρόνια χαρακτηρίζει σχεδόν απόλυτα τις επιλογές της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Χωρίς ορατά όρια στις εξωτερικές της επιδιώξεις η Τουρκία είναι δεδομένο πως δε διστάζει να ανοίγει μέτωπα με τους γείτονές της. Με στήριγμα κυρίως την πληθυσμιακή της υπεροπλία αλλά και μια σημαντική υλικοτεχνική υποδομή της στρατιωτικής της μηχανής, αποτέλεσμα κυρίως της παρουσίας της στη Δυτική Συμμαχία, η Τουρκία δε φοβάται να διακινδυνεύσει ή και να προκαλέσει εντάσεις με τις γειτονικές της χώρες.'

Ανδρέας Ανδριανόπουλος, Ο Ισλαμικός Φανατισμός και οι Κίνδυνοι για την Ελλάδα, εκδ. Libro

Όταν δεν μπορούμε πια να καυλώσουμε, τα πάντα χάνουν

[σιγά σιγά τη σημασία τους·
Γίνονται σιγά σιγά προεραιτικά.
Απομένει ένα εξωραϊσμένο κενό, μολυσμένο από πόνους
[και πληγές.
Που θλίβουν το σώμα. Ο κόσμος γίνεται άξαφνα
[πιο πραγματικός.

[...]

* * *

Μα φυσικά, τα νέα κορίτσια,
Η διόγκωση και η υπόσχεση,
Η καμπυλότητα των γλουτών τους,
Η ηρεμία στα μεγάλα μάτια που λάμπουν
Κι η ανίκανη ψωλή μας,
Που ζορίζεται να αναπλαστεί
(Επιθυμία λεπτοδουλεμένης μοίρας)

[...]

Μισέλ Ουελμπέκ, από την ποιητική συλλογή Μορφολογία της Τελευταίας Όχθης, μτφρ. Σπύρος Γιανναράς, εκδ. Βιβλιοπωλείον της Εστίας