'Με τον όρο «ηθική» εννοούμε ένα σύνολο αξιών και κανόνων δράσης που προτείνονται στα άτομα και τις ομάδες με τη μεσολάβηση διαφόρων προστακτικών μηχανισμών, όπως είναι η οικογένεια, οι παιδαγωγικοί θεσμοί, οι Εκκλησίες κ.λπ. Τυχαίνει αυτοί οι κανόνες και αυτές οι αξίες να διατυπώνονται επακριβώς σε μια συνεκτική θεωρία και σε μια ρητή διδασκαλία. Αλλά τυχαίνει επίσης να μεταδίδονται με διάχυτο τρόπο, με αποτέλεσμα όχι απλώς να μη σχηματίζουν ένα συστηματικό σύνολο, αλλά να διαμορφώνουν ένα περίπλοκο παιχνίδι στοιχείων που αντισταθμίζονται αμοιβαία, που διορθώνονται αμοιβαία, που ακυρώνονται αμοιβαία σε κάποια σημεία, επιτρέποντας έτσι συμβιβασμούς ή οδούς διαφυγής. Με αυτές τις επιφυλάξεις μπορούμε να αποκαλέσουμε «ηθικό κώδικα» ένα τέτοιο σύνολο εντολών. Αλλά με τον όρο «ηθική» εννοούμε επίσης την πραγματική συμπεριφορά των ατόμων, σε σχέση με τους κανόνες και τις αξίες που τους προτείνονται. Περιγράφεται έτσι ο τρόπος με τον οποίο υποτάσσονται περισσότερο ή λιγότερο ολοκληρωμένα σε μια αρχή διαγωγής, με τον οποίο υπακούουν ή αντιστέκονται σε μια απαγόρευση ή σε μια εντολή, με τον οποίο σέβονται ή αρνούνται ένα σύνολο αξιών· η μελέτη αυτής της πλευράς της ηθικής πρέπει να προσδιορίσει με ποιον τρόπο, και με ποια περιθώρια παραλλαγής ή αθέτησης, συμπεριφέρονται τα άτομα ή οι ομάδες σε συνάρτηση με ένα σύστημα εντολών που είναι ρητά ή όχι δοσμένο στον πολιτισμό τους και για το οποίο έχουν μια κατά το μάλλον ή ήττον διαυγή συνείδηση. Ας ονομάσουμε αυτό το επίπεδο φαινομένων «ηθικότητα των συμπεριφορών».
Δεν είναι όμως μόνο αυτό. Πράγματι, ένας κανόνας διαγωγής είναι ένα πράγμα, αλλά είναι διαφορετικό πράγμα η διαγωγή που μπορεί να σταθμιστεί με βάση αυτόν τον κανόνα. Και άλλο πράγμα είναι επίσης ο τρόπος με τον οποίο οφείλει κανείς να «διάγει» τον βίο του, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο οφείλει να συγκροτείται ως ηθικό υποκείμενο που δρα σε συνάρτηση με τις εντολές που απαρτίζουν τον κώδικα. Δοθέντος ενός κώδικα δράσης και για ένα καθορισμένο πεδίο δράσεων (που μπορούμε να τις ορίσουμε με βάση τον βαθμό εναρμόνισης ή απόκλισης σε σχέση με τον κώδικα), υπάρχουν διάφοροι τρόποι να «διάγει» κανείς ηθικά τον βίο του, διάφοροι τρόποι ώστε το δρων άτομο να ενεργεί όχι απλά ως φορέας δράσης, αλλά ως ηθικό υποκείμενο αυτής της δράσης.'
'Εν ολίγοις, για να θεωρηθεί «ηθική» μια δράση δεν πρέπει να περιορίζεται σε μια πράξη ή σε μια σειρά πράξεων εναρμονισμένων με έναν κανόνα, έναν νόμο ή μια αξία. Είναι αλήθεια ότι κάθε ηθική δράση εμπεριέχει μια σχέση με το πραγματικό στο οποίο διενεργείται και μια σχέση με τον κώδικα στον οποίο αναφέρεται· αλλά ενέχει επίσης μια καθορισμένη σχέση με τον εαυτό· αυτή η σχέση δεν συνιστά απλώς «αυτοσυνειδησία» αλλά συγκρότηση του εαυτού ως «ηθικού υποκειμένου», στο πλαίσιο της οποίας το άτομο οριοθετεί την πλευρά του εαυτού του που αποτελεί αντικείμενο αυτής της ηθικής πρακτικής, ορίζει την θέση του σε σχέση με τη διδαχή που ακολουθεί, καθορίζει έναν τρόπο ύπαρξης που θα ισοδυναμεί με ηθική ολοκλήρωση του εαυτού του· και για να το κάνει αυτό, δρα επί του εαυτού του, επιχειρεί να γνωρίσει τον εαυτό του, να τον ελέγξει, να τον υποβάλλει σε δοκιμασίες, να τον τελειοποιήσει, να τον μετασχηματίσει. Δεν υπάρχει επιμέρους ηθική δράση που να μην αναφέρεται στην ενότητα μιας ηθικής διαγωγής· δεν υπάρχει ηθική διαγωγή που να μην παρακινεί στη συγκρότηση του εαυτού ως ηθικού υποκειμένου· και δεν υπάρχει συγκρότηση του ηθικού υποκειμένου χωρίς «τρόπους υποκειμενοποίησης», και δίχως μια «ασκητική» ή «πρακτικές εαυτού» που να τις στηρίζουν. Η ηθική δράση είναι αδιαχώριστη από αυτές τις μορφές δραστηριοτήτων επί του εαυτού, οι οποίες δεν διαφέρουν λιγότερο από τη μια ηθική στην άλλη όσο διαφέρει ένα σύστημα αξιών, κανόνων και απαγορεύσεων από ένα άλλο.'
Μισέλ Φουκό, Η Ιστορία της Σεξουαλικότητας: 2. Η Χρήση των Ηδονών, μτφρ. Τάσος Μπέτζελος, εκδ. Πλέθρον