'[…] Ἡ πραγματικότητα διέπεται ἀπὸ τὴν ἐπιθυμία τῶν ἄλλων.
Κατὰ τὴν περίοδο τῆς πρώιμης παιδικῆς ἡλικίας, τὸ ὑποκείμενο διατηρεῖ τὴν πεποίθηση πὼς ὁτιδήποτε συμβαίνει ἤ δὲν συμβαίνει στὸ περιβάλλον του, ὁτιδήποτε ἀγγίζει τὸ σῶμα του, ὁτιδήποτε μεταβάλλει τὸ ψυχικό του βίωμα, ἔρχεται νὰ ὑποδηλώσει τὴ δύναμη ποὺ καταλογίζει στὴν ἐπιθυμία ( τὴ δική του ἤ / καὶ ἐκείνης τῶν γονέων ), καὶ πὼς αὐτὰ τὰ γεγονότα, ὅσο διαφορετικὰ κι ἄν εἶναι, εἶναι τὰ σημεῖα μέσῳ τῶν ὁποίων μιὰ ὁμολογημένη ἤ κρυμμένη ἐπιθυμία, ἐπιτρεπτὴ ἤ ἀπαγορευμένη, λαμβάνει μιὰ ὁρατὴ μορφὴ γιὰ τὸ βλέμμα του. ( Μιὰ παιδικὴ ἀντίληψη, ποὺ παραμένει ἐνεργὴ στὸν ἐνήλικο, ὅποια κι ἄν εἶναι ἡ ἀρχὴ ποὺ θὰ ἀντικαταστήσει τοὺς γονεῖς : κάθε φορὰ ποὺ ἕνα γεγονὸς τοῦ κόσμου ἔρχεται νὰ προσβάλει καὶ νὰ διαταράξει τὴν ὕπαρξή μας, τὸ τυχαῖο ἔχει σπανίως θέση στὸ πεδίο τῶν αἰτιῶν. Ἀκόμα κι ἄν τὸ ὑποκείμενο εἶναι ἕτοιμο νὰ ἀναγνωρίσει τὴ « φυσικότητα » τῆς συνάντησής του μὲ αὐτὸ. )
Ἀλλὰ ἅπαξ καὶ παρέλθει ἡ παιδικὴ ἡλικία, τὸ ὑποκείμενο δὲν θὰ μπορέσει νὰ συγκατοικήσει μὲ τοὺς ἑταίρους του στὸν ἴδιο κοινωνικο-πολιτισμικὸ χῶρο, ἐὰν δὲν ἀσπασθεῖ τὴ συναίνεση ποὺ σέβεται ἡ μεγάλη πλειονότητα τῶν ἐνοίκων του, ὡς πρὸς ἐκεῖνο ποὺ θὰ προσδιορίσουν σὰν πραγματικότητα. Ἐλλείψη αὐτῆς τῆς συναίνεσης, καμία κοινωνία, ὅποια κι ἄν εἶναι, δὲν θὰ μποροῦσε νὰ διατηρηθεῖ·ἐλλείψει τῆς δυνατότητας συμμετοχῆς σὲ αὐτὴν, τὸ ὑποκείμενο θὰ βρεθεῖ ἀποκλεισμένο.
[…] Ἡ πραγματικότητα εἶναι συμβατὴ μὲ τὴ γνώση ποὺ δίνει γιὰ αὐτὴν ἡ κυρίαρχη παιδεία μιᾶς κουλτούρας.
Ἄς θυμίσουμε, ἐὰν εἶναι ἀναγκαίο, ὅτι αὐτὴ ἡ διαπίστωση δὲν εἶναι σημερινὴ, οὔτε χρονολογεῖται ἀπὸ τὴν ἐποχὴ τοῦ Φρόιντ : Γνωρίζουμε ἐδῶ καὶ πολὺ καιρὸ ὅτι δὲν ὑπάρχει γιὰ τὸν ἄνθρωπο φυσικὴ πραγματικότητα, ὅπως δὲν ὑπάρχει καὶ καθαρὰ αἰσθητηριακὴ πραγματικότητα. Ἐκεῖνο ποὺ παρουσιάζεται στὸν ἀμφισβλητροειδὴ τοῦ ματιοῦ, ποὺ βλέπει ἕνα δέντρο, εἶναι πιθανῶς ταυτόσημο, ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ προσλαμβάνει, τὸ ὑποκείμενο θὰ εἶναι πολὺ διαφορετικό, ἀναλόγως μὲ τὸ ἄν ἀναγνωρίζει στὸ δέντρο ἕνα φυτικὸ εἶδος ἤ τὸν θεματοφύλακα τοῦ πνεύματος ἑνὸς προγόνου.'
Πιέρα Ολανιέ, Γέννηση Ενός Σώματος, Καταγωγή Μιας Ιστορίας, μτφρ. Γιώργος Σταθόπουλος & Πάνος Αλλούπης, εκδ. Άγρα
* * *
'Ψυχὴ, σῶμα καὶ κόσμος ἀποτελοῦν πρωταρχικὰ ἕνα ἀξεδιάλυτο σύνολο, ἡ μεταξύ τους διαφοροποίηση εἶναι ἀνέφικτη, ὅλα ὅσα συμβαίνουν στὴν ψυχὴ ἀπαντοῦν στὸ ἀξίωμα τῆς αὐτογέννησης, τὸ σημεῖο « σχέση » ἐλλείπει, ἡ ψυχὴ καταλογίζει στὴ δραστηριότητα τῶν αἰσθητηριακῶν ζωνῶν τὴ δύναμη νὰ γεννοῦν τὰ δικὰ της βιώματα εὐχαρίστησης ἤ ἀπο-ἐπένδυσης.
Κατὰ συνέπεια, στὸ χρόνο ποὺ προηγεῖται τῆς δοκιμασίας τοῦ ἀποχωρισμοῦ καὶ τῆς ἀναγνώρισης τῆς ἐξωτερικότητας τοῦ στήθους ὡς ἐκπροσώπου ἑνὸς διαχωρισμένου κόσμου, « ἡ πραγματικότητα αὐτογεννιέται ἀπὸ τὴν αἰσθητηριακὴ δραστηριότητα » καὶ ὑπ’ αὐτὴ τὴν ἔννοια οἱ διαδοχικοὶ ὁρισμοὶ τῆς πραγματικότητας συμπτίπτουν μὲ τὴ γνώση ποὺ ἔχει ἡ ψυχὴ γιὰ τὸν σωματικό της χῶρο, ἰσχυριζόταν ἡ Πιέρα Ὠλανιέ.
Τὸ σῶμα ἀρχικὰ ἐμφανίζεται ὡς προϊὸν τῆς γνώσης, ποὺ προσφέρουν οἱ αἰσθητηριακὲς ζῶνες. Στὴ συνέχεια, μόλις ἀναγνωριστεῖ ἡ ὕπαρξη ἑνὸς ἐκτὸς-ψυχῆς, γίνεται ἀντιληπτὸ ὡς μαρτυρία μιᾶς ἐπιθυμίας ποὺ ἀποδίδεται σὲ ἕναν ἄλλον. Τέλος, γίνεται ἀντικείμενο γνώσης μέσῳ τοῦ ἐκάστοτε ἐπιστημονικοῦ, θεωρητικοῦ ἤ θρησκευτικοῦ περί σώματος λόγου. Οἱ τρεῖς αὐτὲς διαδοχικὲς αἰτιολογικὲς συλλήψεις τοὺ σώματος συνυπάρχουν μὲ τὴν τέταρτη, ποὺ ἀντιπροσωπεύει τὸν μεταξὺ τους συμβιβασμό, κοινὸ γιὰ τὰ ἄτομα ἴδιας κουλτούρας.'
Γεράσιμος Στεφανάτος, 'Σαν το Σώμα να Δάνειζε στην Ψυχή Εικόνες', από την εισαγωγή της έκδοσης