προγραφές

'Οἳ δ᾽, ὥς τ᾽ ἀμητῆρες ἐναντίοι ἀλλήλοισιν
ὄγμον ἐλαύνωσιν ἀνδρὸς μάκαρος κατ᾽ ἄρουραν
πυρῶν ἢ κριθῶν· τὰ δὲ δράγματα ταρφέα πίπτει·
ὣς Τρῶες καὶ Ἀχαιοὶ ἐπ᾽ ἀλλήλοισι θορόντες
δῄουν, οὐδ᾽ ἕτεροι μνώοντ᾽ ὀλοοῖο φόβοιο.
ἴσας δ᾽ ὑσμίνη κεφαλὰς ἔχεν, οἳ δὲ λύκοι ὣς
θῦνον· Ἔρις δ᾽ ἄρ᾽ ἔχαιρε πολύστονος εἰσορόωσα·
οἴη γάρ ῥα θεῶν παρετύγχανε μαρναμένοισιν,
οἳ δ᾽ ἄλλοι οὔ σφιν πάρεσαν θεοί, ἀλλὰ ἕκηλοι
σφοῖσιν ἐνὶ μεγάροισι καθήατο, ἧχι ἑκάστῳ
δώματα καλὰ τέτυκτο κατὰ πτύχας Οὐλύμποιο.
πάντες δ᾽ ᾐτιόωντο κελαινεφέα Κρονίωνα
οὕνεκ᾽ ἄρα Τρώεσσιν ἐβούλετο κῦδος ὀρέξαι.
τῶν μὲν ἄρ᾽ οὐκ ἀλέγιζε πατήρ· ὃ δὲ νόσφι λιασθεὶς
τῶν ἄλλων ἀπάνευθε καθέζετο κύδεϊ γαίων
εἰσορόων Τρώων τε πόλιν καὶ νῆας Ἀχαιῶν
χαλκοῦ τε στεροπήν, ὀλλύντάς τ᾽ ὀλλυμένους τε.
Ὄφρα μὲν ἠὼς ἦν καὶ ἀέξετο ἱερὸν ἦμαρ,
τόφρα μάλ᾽ ἀμφοτέρων βέλε᾽ ἥπτετο, πῖπτε δὲ λαός·
ἦμος δὲ δρυτόμος περ ἀνὴρ ὁπλίσσατο δεῖπνον
οὔρεος ἐν βήσσῃσιν, ἐπεί τ᾽ ἐκορέσσατο χεῖρας
τάμνων δένδρεα μακρά, ἅδος τέ μιν ἵκετο θυμόν,
σίτου τε γλυκεροῖο περὶ φρένας ἵμερος αἱρεῖ,
τῆμος σφῇ ἀρετῇ Δαναοὶ ῥήξαντο φάλαγγας
κεκλόμενοι ἑτάροισι κατὰ στίχας· ἐν δ᾽ Ἀγαμέμνων
πρῶτος ὄρουσ᾽, ἕλε δ᾽ ἄνδρα Βιάνορα ποιμένα λαῶν
αὐτόν, ἔπειτα δ᾽ ἑταῖρον Ὀϊλῆα πλήξιππον.
ἤτοι ὅ γ᾽ ἐξ ἵππων κατεπάλμενος ἀντίος ἔστη·
τὸν δ᾽ ἰθὺς μεμαῶτα μετώπιον ὀξέϊ δουρὶ
νύξ᾽, οὐδὲ στεφάνη δόρυ οἱ σχέθε χαλκοβάρεια,
ἀλλὰ δι᾽ αὐτῆς ἦλθε καὶ ὀστέου, ἐγκέφαλος δὲ
ἔνδον ἅπας πεπάλακτο· δάμασσε δέ μιν μεμαῶτα.
καὶ τοὺς μὲν λίπεν αὖθι ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
στήθεσι παμφαίνοντας, ἐπεὶ περίδυσε χιτῶνας·
αὐτὰρ ὃ βῆ Ἶσόν τε καὶ Ἄντιφον ἐξεναρίξων
υἷε δύω Πριάμοιο νόθον καὶ γνήσιον ἄμφω
εἰν ἑνὶ δίφρῳ ἐόντας· ὃ μὲν νόθος ἡνιόχευεν,
Ἄντιφος αὖ παρέβασκε περικλυτός· ὥ ποτ᾽ Ἀχιλλεὺς
Ἴδης ἐν κνημοῖσι δίδη μόσχοισι λύγοισι,
ποιμαίνοντ᾽ ἐπ᾽ ὄεσσι λαβών, καὶ ἔλυσεν ἀποίνων.
δὴ τότε γ᾽ Ἀτρεΐδης εὐρὺ κρείων Ἀγαμέμνων
τὸν μὲν ὑπὲρ μαζοῖο κατὰ στῆθος βάλε δουρί,
Ἄντιφον αὖ παρὰ οὖς ἔλασε ξίφει, ἐκ δ᾽ ἔβαλ᾽ ἵππων.
σπερχόμενος δ᾽ ἀπὸ τοῖιν ἐσύλα τεύχεα καλὰ
γιγνώσκων· καὶ γάρ σφε πάρος παρὰ νηυσὶ θοῇσιν
εἶδεν, ὅτ᾽ ἐξ Ἴδης ἄγαγεν πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς.
ὡς δὲ λέων ἐλάφοιο ταχείης νήπια τέκνα
ῥηϊδίως συνέαξε λαβὼν κρατεροῖσιν ὀδοῦσιν
ἐλθὼν εἰς εὐνήν, ἁπαλόν τέ σφ᾽ ἦτορ ἀπηύρα·
ἣ δ᾽ εἴ πέρ τε τύχῃσι μάλα σχεδόν, οὐ δύναταί σφι
χραισμεῖν· αὐτὴν γάρ μιν ὑπὸ τρόμος αἰνὸς ἱκάνει·
καρπαλίμως δ᾽ ἤϊξε διὰ δρυμὰ πυκνὰ καὶ ὕλην
σπεύδουσ᾽ ἱδρώουσα κραταιοῦ θηρὸς ὑφ᾽ ὁρμῆς·
ὣς ἄρα τοῖς οὔ τις δύνατο χραισμῆσαι ὄλεθρον
Τρώων, ἀλλὰ καὶ αὐτοὶ ὑπ᾽ Ἀργείοισι φέβοντο.'

*

'Κι εκείνοι σαν θεριστές που τραβάνε ο ένας απέναντι στον άλλον σειρά τα στάρια ή τα κριθάρια σε πλούσιου άντρα τον αγρό· και τα χειροβόλα πέφτουν πυκνά· έτσι κι οι Τρώες κι οι Αχαιοί πήδηξαν ο ένας πάνω στον άλλο και σπαράχτηκαν, και κανένα απ’ τα δύο μέρη δεν συλλογίστηκε την ολέθρια φυγή· και ίσα κεφάλια είχε η μάχη· κι εκείνοι σαν λύκοι όρμησαν. Κι η Έριδα, επομένως, που τους πολλούς στεναγμούς ξεσηκώνει, χαιρόταν να βλέπει· γιατί βέβαια μόνη απ’ όλους τους θεούς ήταν παρούσα στους πολεμιστές μέσα, ενώ οι άλλοι θεοί δεν παρευρίσκονταν, αλλά κάθονταν ήσυχοι στα μέγαρά τους, όπου για τον καθένα ήταν κατασκευασμένες ωραίες κατοικίες στις ολύμπιες κοιλάδες. Κι όλοι κατηγορούσαν το μαυρονέφελο Δία, γιατί, ως γνωστό, ήθελε να δώσει δόξα στους Τρώες. Γι’ αυτούς λοιπόν δεν φρόντιζε ο πατέρας· αλλ’ απομακρύνθηκε από τους άλλους και κάθισε ξεχωριστά καμαρώνοντας για τη δόξα, ενώ έβλεπε προς την πόλη των Τρώων και τα πλοιά των Αχαιών και τη λάμψη των χάλκινων όπλων και τους φονιάδες και τους σκοτωμένους.
Και όσο ήταν αυγή κι αυξανόταν η ιερή μέρα, το χρόνο εκείνο τα βέλη και των δυο επίσης πετύχαιναν, κι έπεφτε ο λαός· και όπως βέβαια δεντροτόμος άντρας ετοιμάζει το γεύμα στα φαράγγια του βουνού, κουρασμένος να κόβει ψηλά δέντρα με τα χέρια, και τον πιάνει αηδία στην καρδιά και κυριέυει την ψυχή του επιθυμία νόστιμου φαγητού, τότε με την ανδρεία τους οι Δαναοί έσπασαν τις φάλαγγες, ενθαρρύνοντας τους συντρόφους στις γραμμές. Και πρώτος ο Αγαμέμνονας όρμησε και σκότωσε τον ανδρείο Βιήνορα, τον αρχηγό των στρατιωτών, αυτόν και μετά το σύντροφο του Οιλέα, τον ικανό ιππέα. Αυτός βέβαια κατέβηκε από το άρμα του αλόγου κάτω και στάθηκε απέναντι, κι αυτόν που ορμούσε κατευθείαν με το μυτερό δόρυ κέντεισε ανάμεσα στα μάτια· και δεν του κράτησε το δόρυ η χάλκινη βαριά περικεφαλαία, αλλά διαπέρασε κι αυτή και το κόκαλο, και μέσα όλος ο εγκέφαλος είχε ραντιστεί (από αίμα)· τον νίκησε ενόσω ορμούσε. Κι αυτούς τους άφησε εκεί, επειδή γδύθηκε τους θώρακες· κι αυτός πορεύτηκε για να σκοτώσει τον Ίσο και τον Άντιφο, δυο γιους του Πριάμου, νόθο και γνήσιο, που κι οι δυο ήταν σ’ ένα δίφρο· ο νόθος έκανε τον ηνίοχο κι ο Άντιφος πάλι ο περίφημος ήταν συνεπιβάτης· αυτούς κάποτε ο Αχιλλέας στις κοιλάδες της Ίδης τους έδενε με βέργες και λυγιές, όταν τους έπιασε να βόσκουν τα πρόβατα, και τους απέλυσε με λύτρα. Τότε λοιπόν ο Ατρείδης, ο μέγας άρχοντας Αγαμέμνονας, εκείνον τον πέτυχε πάνω από το μαστό στο στήθος με το δόρυ, ενώ τον Άντιφο πάλι κοντά στο αυτί τον χτύπησε με ξίφος ρίχνοντάς τον κάτω από το άρμα των αλόγων. Και με σπουδή τους ξέντυσε από τα ωραία όπλα, επειδή τους γνώριζε· γιατί και πριν κοντά στα γρήγορα καράβια τους είδε, όταν ο γοργοπόδαρος Αχιλλέας τους οδήγησε από την Ίδη. Κι όπως λιοντάρι τσακίζει τα τρυφερά παιδιά γοργής ελαφίνας, αφού τα πιάσει με τα δυνατά δόντια, όταν έρθει στη φωλιά, κι αφαιρεί την τρυφερή ζωή τους· γιατί κι αυτή την ίδια την πιάνει τρομερός φόβος· και φεύγει με σπουδή με την επίθεση του δυνατού θεριού ορμώντας στους πυκνούς δρυμούς και τα δάση· έτσι ακριβώς κανείς απ’ τους Τρώες δεν μπορούσε ν’ αποκρούσει απ’ αυτούς τον όλεθρο, αλλά κι αυτοί έφευγαν μπροστά στους Αργείους.'

Όμηρος, Ιλιάς: Τόμος 3: Ραψωδίες Ι, Κ, Λ, Μ, μτφρ. Παναγιώτης Γιαννακόπουλος, εκδ. Κάκτος

'While self-representations continue to offer the promise of finding a meaning and order in the haphazard flow of human experience, thus granting unity to the self, the technologies that now shape them seem to deny that unity, for they tend towards fragmentation, recuperation, reiteration, accumulation, alteration, stacking, updating, morphing, airbrushing, photoshopping. It is thus possible to begin to isolate some tendencies of self-inscription that are shaped by digital tecnologies of the self: narcissism (the omnipresence of the “I”, the confessional mode, the customization of genres and languages); fragmentation (the aesthetic of the fragment, the clip, the conciseness of online textuality); instability (the mutability, updatability, manipulability of digital products).'

Laura Rascaroli, 'Working at Home: Tarnation, Amateur Authorship, and Self-Inscription in the Digital Age', in Amateur Filmmaking: The Home Movie, the Archive, the Web, edited by Laura Rascaroli & Gwenda Young with Barry Monahan, publisher: Bloomsbury Publishing

Laura Rascaroli, Gwenda Young, Barry Monahan

Laura Rascaroli, Gwenda Young, Barry Monahan

'At the end of a society’s historical enterprise to no longer recognize that it has any but a utilitarian function, and given the individual’s anxiety faced with the concentration-camp form of the social link whose appearance seems to crown this effort, existentialism can be judged on the basis of the justifications it provides for the subjective impasses that do, indeed, result therefrom: a freedom that is never so authentically affirmed as when it is within the walls of a prison; a demand for commitment that expresses the inability of pure consciousness to overcome any situation; a voyeuristic-sadistic idealization of sexual relationships; a personality that achieves self-realization only in suicide; and a consciousness of the other that can only be satisfied by Hegelian murder.'

Jacques Lacan, Écrits: The First Complete Edition in English, translators: Bruce Fink, publisher: W. W. Norton & Company, Inc.

'Poetry, in the past, endeavored to be real, but to do so had to reduce itself to a convention which alone ventured to read the strange stuff of poetry into the reality of things. Where the convention was missing, it was furiously denied that any poetry existed. But what is poetry but a vehement negation of all convention? It is utterly simple and unassuming, unreal and unattached, drawing its magic from within itself, not from the structure of a world whose political organization answered to the dream of a majestic prince or divinity.'

Georges Bataille, Manet, translators: Austryn Wainbouse & James Emmons, publisher: Skira

'Τὸ γὰρ εὖ βουλεύεσθαι κέρδος μέγιστον εὑρίσκω ἐόν· εἰ γὰρ καὶ ἐναντιωθῆναί τι θέλει, βεβούλευται μὲν οὐδὲν ἧσσον εὖ, ἕσσωται δὲ ὑπὸ τῆς τύχης τὸ βούλευμα· ὁ δὲ βουλευσάμενος αἰσχρῶς, εἴ οἱ ἡ τύχη ἐπίσποιτο, εὕρημα εὕρηκε, ἧσσον δὲ οὐδέν οἱ κακῶς βεβούλευται. Ὁρᾷς τὰ ὑπερέχοντα ζῷα, ὡς κεραυνοῖ ὁ θεὸς οὐδὲ ἐᾷ φαντάζεσθαι, τὰ δὲ σμικρὰ οὐδέν μιν κνίζει· ὁρᾷς δὲ ὡς ἐς οἰκήματα τὰ μέγιστα αἰεὶ καὶ δένδρεα τὰ τοιαῦτα ἀποσκήπτει τὰ βέλεα. Φιλέει γὰρ ὁ θεὸς τὰ ὑπερέχοντα πάντα κολούειν. Οὕτω δὲ καὶ στρατὸς πολλὸς ὑπὸ ὀλίγου διαφθείρεται κατὰ τοιόνδε· ἐπεάν σφι ὁ θεὸς φθονήσας φόβον ἐμβάλῃ ἢ βροντήν, δι' ὧν ἐφθάρησαν ἀναξίως ἑωυτῶν. Οὐ γὰρ ἐᾷ φρονέειν μέγα ὁ θεὸς ἄλλον ἢ ἑωυτόν. ᾿Επειχθῆναι μέν νυν πᾶν πρῆγμα τίκτει σφάλματα, ἐκ τῶν ζημίαι μεγάλαι φιλέουσι γίνεσθαι· ἐν δὲ τῷ ἐπισχεῖν ἔνεστι ἀγαθά, εἰ μὴ παραυτίκα δοκέοντα εἶναι, ἀλλ' ἀνὰ χρόνον ἐξεύροι τις ἄν.'

'Μαθὼν δέ μιν Ἀρτάβανος ὁ πάτρως, ὃς τὸ πρῶτον γνώμην ἀπεδέξατο ἐλευθέρως οὐ συμβουλεύων Ξέρξῃ στρατεύεσθαι ἐπὶ τὴν Ἑλλάδα, οὗτος ὡνὴρ φρασθεὶς Ξέρξην δακρύσαντα εἴρετο τάδε· “Ὦ βασιλεῦ, ὡς πολλὸν ἀλλήλων κεχωρισμένα ἐργάσαο νῦν τε καὶ ὀλίγῳ πρότερον· μακαρίσας γὰρ σεωυτὸν δακρύεις.” Ὁ δὲ εἶπε· “Ἐσῆλθε γάρ με λογισάμενον κατοικτῖραι ὡς βραχὺς εἴη ὁ πᾶς ἀνθρώπινος βίος, εἰ τούτων γε ἐόντων τοσούτων οὐδεὶς ἐς ἑκατοστὸν ἔτος περιέσται.” Ὁ δὲ ἀμείβετο λέγων· “Ἕτερα τούτου παρὰ τὴν ζόην πεπόνθαμεν οἰκτρότερα. Ἐν γὰρ οὕτω βραχέϊ βίῳ οὐδεὶς οὕτω ἄνθρωπος ἐὼν εὐδαίμων πέφυκε, οὔτε τούτων οὔτε τῶν ἄλλων, τῷ οὐ παραστήσεται πολλάκις καὶ οὐκὶ ἅπαξ τεθνάναι βούλεσθαι μᾶλλον ἢ ζώειν. Αἵ τε γὰρ συμφοραὶ προσπίπτουσαι καὶ αἱ νοῦσοι συνταράσσουσαι καὶ βραχὺν ἐόντα μακρὸν δοκέειν εἶναι ποιεῦσι τὸν βίον. Οὕτως ὁ μὲν θάνατος μοχθηρῆς ἐούσης τῆς ζόης καταφυγὴ αἱρετωτάτη τῷ ἀνθρώπῳ γέγονε, ὁ δὲ θεὸς γλυκὺν γεύσας τὸν αἰῶνα φθονερὸς ἐν αὐτῷ εὑρίσκεται ἐών.”'

*

[από λόγο του Αρτάβανου στον Ξέρξη:] 'Τίποτα δεν είναι πιο συνετό για έναν άνδρα από το να σκέφτεται σοβαρά και προσεκτικά τα σχέδιά του· ακόμα κι αν τα πράγματα στραφούν εναντίον του και ανεξέλεγκτες δυνάμεις ρίξουν τις προσπάθειές του στο κενό, έχει τουλάχιστον την ικανοποίηση ότι η αποτυχία δεν οφειλόταν σε δικό του λάθος αλλά στην τύχη, αφού τα σχέδιά του ήταν καλά καταστρωμένα· αν, αντίθετα, διακινδυνεύσει απερίσκεπτα και νικήσει από τύχη, αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι δεν ήταν τέλεια προετοιασμένος. Ξέρεις, βασιλιά, ότι απ’ όλα τα πλάσματα, ο θεός χτυπά με κεραυνό του τα πιο μεγαλόπρεπα, από φθόνο για την περηφάνια τους. Τα μικρά δεν τον ενοχλούν. Τα αστροπελέκια χτυπούν πάντα τα μεγάλα κτίρια και τα ψηλά δέντρα. Ο θεός θέλει να ταπεινώνει τους ξεχωριστούς. Πολλές φορές ένας μεγάλος στρατός κατατροπώθηκε από έναν πολύ μικρότερο, όταν ο θεός, σπρωγμένος από ζήλια, έσπειρε τον φόβο στις καρδιές των ανδρών ή έστειλε μια φοβερή καταιγίδα και τους συνέτριψε μ’ έναν τρόπο που δεν τους άξιζε. Γιατί ο θεός δεν ανέχεται παρά μόνο τη δική του αλαζονεία. Η βιασύνη είναι μητέρα της αποτυχίας―κι η αποτυχία προκαλεί πολλές συμφορές· αντίθετα, στην εφεκτική στάση φωλιάζει το κέρδος, που ίσως δεν είναι εμφανές από την αρχή, αλλά θα βγει στην επιφάνεια, αναμφίβολα, όσο περνάει ο καιρός.'
'Ο θείος του Αρτάβανος, ο άντρας που του είχε πει ανοιχτά τη γνώμη του κι είχε προσπαθήσει να τον αποτρέψει απ’ αυτή την εκστρατεία, στεκόταν πλάι του· όταν είδε τον βασιλιά να κλαίει, του είπε: «Βασιλιά μου, σίγουρα υπάρχει μεγάλη αντίφαση στα τωρινά σου δάκρυα με τον προηγούμενο ενθουσιασμό σου. Πριν έλεγες ότι είσαι τυχερός και τώρα θρηνείς». Ο Ξέρξης απάντησε: «Σκεφτόμουν και θυμήθηκα πόσο θλιβερά μικρή είναι η ανθρώπινη ζωή· απ’ όλες αυτές τις χιλιάδες ανδρών ούτε ένας δεν θα ζει σε εκατό χρόνια». Ο Αρτάβανος είπε: «Υπάρχουν πολύ θλιβερότερα πράγματα στη ζωή απ’ αυτό. Μολονότι η ζωή είναι σύντομη, δεν υπάρχει ούτε ένας άνδρας στον κόσμο, εδώ ή οπουδήποτε, που είναι αρκετά ευτυχισμένος, ώστε να μην ευχηθεί―κι όχι μία αλλά δεκάδες φορές― να πεθάνει. Υπάρχουν προβλήματα, αρρώστιες ―κι όλα αυτά κάνουν τη ζωή, παρά τη συντομία της, να μας φαίνεται ανυπόφορα μακριά. Κι είναι τόσο βαρύ το φορτίο της, ώστε ο θάνατος είναι ένα καταφύγιο που όλοι μας αποζητάμε· εξάλλου, όλοι ξέρουν ότι ο θεός που μας έδωσε μια γεύση από τη γλύκα αυτού του κόσμου, στάθηκε πολύ φθονερός.»'
Ηρόδοτος, Ιστορία 7: Πολύμνια, μτφρ. Φιλολογική Ομάδα Κάκτου, εκδ. Κάκτος

'What does the transcendental Aesthetic represent? Not the traditional division of the sensible and the intelligible but rather the division between two forms (a priori) within the “sensible” or intuitive itself. The first and most fundamental result is that there is no intuitus originatus. Whether it was situated as arche or as telos, within the divine or within the human (as either pure intellectual self-consciousness in Descartes or pure empirical sensibility in Hume), what had heretofore ensured the philosophical itself disappears. As a result, all that remains of the subject is the “I” as an “empty form” (a pure logical necessity, said Kant; a grammatical exigency, Nietzche will say) that “accompanies my representations”. This is so because the form of time, which is the “form of the internal sense,” permits no substantial presentation. As it well known, the Kantian “cogito” is empty.'

'This awakening of the subject is accompanied by an apparently compensatory “promotion”of the moral subject which, as we know, launches a variety of philosophical “careers”. Without oversimplifying or hardening the contours of a question that merits extended analysis, we cannot fail to note that this “subject” without mathesis, even of itself. It is indeed posited as freedom, and freedom is the locus of “self-consciousness”. But this does not imply that there is any cognition―or even consciousness―of freedom, for freedom in turn is posited only as ratio essendi of the moral law within us, which, because it is only a fact (a factum rationis, as Kant says), can provide only a ratio cognoscendi of freedom, which produces no cognition. This fact (the imperative, the universality of the law) is neither an intuition nor a concept. As a moral subject, in sum, the subject recovers none of its substance. Quite to the contrary, the question of its unity, and thus of its very “being-subject,” is brought to a pitch of high tension.'

Philippe Lacoue-Labarthe & Jean-Luc Nancy, The Literary Absolute: The Theory of Literature in German Romanticism, translators: Philip Barnard & Cheryl Lester, publisher: State University of New York Press

'Η Αγρύπνια είναι ένας τρόπος να βλέπουμε, με του «μυαλού το μάτι», τον άπειρο χαόκοσμο. Με την ποικιλομορφία της, τη συνεχή μεταβλητότητά της και την από στιγμή σε στιγμή μη προβλέψιμότητά της, είναι ένα παράδειγμα μυστήριας τάξης μέσα στο χάος. Τροχάλα κουτρουβαλούν σε ένα παγερό τοπίο, προβάλλουν από το έδαφος λεκιασμένα με λειχήνες και μούσκλα, δέντρα ξεφυτρώνουν στο ξέφωτο, τυχαία κλαδιά και κλαδάκια ένα κουβάρι, πουλιά σκορπισμένα σε ένα λιβάδι σαν σκορπισμένη σκόνη τιτιβίζουν δαιμονισμένα και ξαφνικά μαζεύονται και πετούν σε ένα οργανωμένο κοπάδι, μια αστραποβροντή σχίζει τον ουρανό.'

'Στην καρδιά του παράξενου χαοτικού ελκυστή της Αγρύπνιας πάλλει το μιγαδικό (φανταστικό και πραγματικό) σύνολο της κλασματικής αυτοομοιότητας, που με μαθηματική καθαρότητα εκφράζει τη βαθύτερη δομή του φυσικού κόσμου και του χαόκοσμου της Αγρύπνιας. Το μέρος περιέχει το όλον, το οποίο το περιέχει. Ένα ολομερικό, αυτοόμοιο σύνολο. Ένα ολόγραμμα της χαοτάξης του χαόκοσμού της και του κόσμου μας είναι η Αγρύπνια. «Όταν ένα μέρος τόσο μικρό κάνει τη δουλειά για το όλο, γρήγορα μαθαίνουμε να χρησιμοποιούμε ένα ολογιακομματάκι» [...].'

'Συγχώνευση και ρευστότητα χαρακτηρίζουν την αδιαίρετη πραγματικότητα της Αγρύπνιας, τονίζοντας τις ρευστές αλληλοσυνδέσεις μεταξύ των νοημάτων και των σημασιών. Απελευθερωμένες από το παραδοσιακό τους σχήμα, οι λέξεις συγχωνεύονται η μία μέσα στην άλλη, χάνουν τον παραδοσιακό τους ρόλο ως σύμβολα ή σημεία διακριτών οντοτήτων και αναλαμβάνουν τον ρόλο του δεσμού μεταξύ εμφανώς αποσυνδεδεμένων (μεταξύ των) συμβάντων. Τα συμβαίνοντα και οι άνθρωποι στην Αγρύπνια είναι «πανταλληλοσυγχωνευμένοι» [...].'

'Η Αγρύπνια των Φίννεγκαν είναι ένα «ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟ ΔΡΟΜΟΛΟΓΙΟ ΔΙΑΜΕΣΟΥ ΤΟΥ ΜΕΡΙΚΟΥ ΚΑΘΟΛΙΚΟΥ» [...]. Ένα ολόγραμμα του πάγκοσμου (όπου το μέρος περιέχει το όλον το οποίο περιέχει το μέρος) και του χαόκοσμου (όπου το χάος περιέχει την τάξη, που προκύπτει μέσα από το χάος). Τα πρόσωπα της Αγρύπνιας είναι λίγα, αλλά οι όψεις τους είναι πολλές. Μεταμορφούμενα το ένα στο άλλο, πρόσωπα, αντικείμενα και συμβαίνοντα σχηματίζουν ένα αυτοπεριεχόμενο συνεχές, αμοιβαίως αλληλοεξαρτώμενων στοιχειών, σε συνεχή κίνηση και ροή.'

Ελευθέριος Ανευλαβής, Η Αγρύπνια των Φίννεγκαν του Τζέημς Τζόϋς: Περί Τίνος Πρόκειται;, εκδ. Κάκτος

'Ὅ τι θεὸς ἢ μὴ θεὸς ἢ τὸ μέσον,
τίς φησ’ ἐρευνήσας βροτῶν
μακρότατον πέρας εὑρεῖν

ὃς τὰ θεῶν ἐσορᾷ
δεῦρο καὶ αὖθις ἐκεῖσε
καὶ πάλιν ἀντιλόγοις
πηδῶντ’ ἀνελπίστοις τύχαις;
σὺ Διὸς ἔφυς, ὦ Ἑλένα, θυγάτηρ·
πτανὸς γὰρ ἐν κόλποις σε Λή-
δας ἐτέκνωσε πατήρ.
κᾆτ’ ἰαχήθης καθ’ Ἑλλανίαν
προδότις ἄπιστος ἄδικος ἄθεος· οὐδ’ ἔχω
τί τὸ σαφὲς ἔτι ποτ' ἐν βροτοῖς·
τὸ τῶν θεῶν ἔπος ἀλαθὲς ηὗρον.

ἄφρονες ὅσοι τὰς ἀρετὰς πολέμῳ
λόγχαισί τ’ ἀλκαίου δορὸς
κτᾶσθε, πόνους ἀμαθῶς θνα-
τῶν καταπαυόμενοι·
εἰ γὰρ ἅμιλλα κρινεῖ νιν
αἵματος, οὔποτ' ἔρις
λείψει κατ' ἀνθρώπων πόλεις·
ᾇ Πριαμίδος γᾶς ἔλαχον θαλάμους,
ἐξὸν διορθῶσαι λόγοις
σὰν ἔριν, ὦ Ἑλένα.
νῦν δ’ οἳ μὲν Ἅιδᾳ μέλονται κάτω,
τείχεα δὲ φλογμὸς ὥστε Διός ἐπέσυτο φλόξ,
ἐπὶ δὲ πάθεα πάθεσι φέρεις
ἀθλίοις συμφοραῖς αἰλίνοις.'

'πολλαὶ μορφαὶ τῶν δαιμονίων,
πολλὰ δ’ ἀέλπτως κραίνουσι θεοί·

καὶ τὰ δοκηθέντ’ οὐκ ἐτελέσθη,
τῶν δ’ ἀδοκήτων πόρον ηὔρε θεός.

*

'Τι ’ναι θεός, τι μη θεός,
και τι ’ναι αμάμεσά τους;
Ποιος θα το πει θνητός πως το ’βρε,
καιρό πολύ εξετάζοντας τα πάντα,
μια και το βλέπει, εδώ κι εκεί
των θεών οι γνώμες να πηδούν
και πάλι στο ενάντιο να γυρνάνε
ανέλπιστα κι αλόγιαστα;
Ελένη, είσαι του Δία θυγατέρα·
σαν άσπρος κύκνος ο γονιός σου
στον κόρφο σ’ έσπειρε της Λήδας.
Ύστερα σ’ όλη την Ελλάδα σε είπαν
άδικη, άπιστη, άθεη, προδότρα·
μες στους ανθρώπους δεν υπάρχει
τίποτα σίγουρο· στων θεών μόνο τα λόγια βρήκα την αλήθεια.

Ανέμυαλοι όσοι αποζητούν τη δόξα
με λόγχες και με δυνατά
στον πόλεμο κοντάρια,
λογιάζοντας αστόχαστα πως έτσι
θα πάψουν των θνητών τις συμφορές·
γιατί αν το δίκιο σου ζητάς με το αίμα,
η αμάχη δε θα λείψει από τον κόσμο
γι’ αυτήν οι Πριαμίδες πήγαν
κάτω στη γης, ενώ μπορούσαν
μονάχα με τα λόγια, Ελένη,
τέλος να δώσουνε στην έχθρα.
Τώρα στον Άδη ’ναι βαθιά χωμένοι,
τα κάστρα τους φωτιά τα ’χει σαρώσει
σαν κεραυνός του Δία κι εσύ
πέρασες βάσανα και βάσανα
που αβάσταχτους σηκώσαν θρήνους.'

'Οι γνώμες αλλάζουν ολοένα
των θεών κι απ’ τα ανέλπιστα πλήθος
ξετελεύουν αυτοί κι όσα πρόσμενες,
δε βρίσκουν τη λύση τους· όμως
στ’ αναπάντεχο ο θεός δίνει τέρμα.'

Ευριπίδης, Ελένη, μτφρ. Τάσος Ρούσσος, εκδ. Κάκτος

'Ἡγεμονικώτατον μὲν οὖν τουτέων ἁπάντων τῶν προειρημένων ἡ φύσις· καὶ γὰρ οἱ ἐν τέχναισιν, ἢν προσῇ αὐτέοισι τοῦτο, διὰ πάντων τουτέων πεπόρευνται τῶν προειρημένων. Ἀδίδακτον γὰρ τὸ χρέος ἔν τε τῇ σοφίῃ καὶ ἐν τῇ τέχνῃ· πρόσθε μὲν ἢ διδαχθῇ, ἐς τὸ ἀρχὴν λαβεῖν ἡ φύσις κατεῤῥύη καὶ κέχυται, ἡ δὲ σοφίη ἐς τὸ εἰδῆσαι τὰ ἀπ´ αὐτέης τῆς φύσιος ποιεύμενα. Καὶ γὰρ ἐν ἀμφοτέροισι τοῖσι λόγοισι πολλοὶ κρατηθέντες οὐδαμῆ συναμφοτέροισιν ἐχρήσαντο τοῖσι πρήγμασιν ἐς δεῖξιν· ἐπὴν οὖν τις αὐτέων ἐξετάζῃ τι πρὸς ἀληθείην τῶν ἐν ῥήσει τιθεμένων, οὐδαμῆ τὰ πρὸς φύσιν αὐτέοισι χωρήσει. Εὑρίσκονται γοῦν οὗτοι παραπλησίην ὁδὸν ἐκείνοισι πεπορευμένοι. Διόπερ ἀπογυμνούμενοι τὴν πᾶσαν ἀμφιέννυνται κακίην καὶ ἀτιμίην. Καλὸν γὰρ ἐκ τοῦ διδαχθέντος ἔργου λόγος· πᾶν γὰρ τὸ ποιηθὲν τεχνικῶς ἐκ λόγου ἀνηνέχθη· τὸ δὲ ῥηθὲν τεχνικῶς, μὴ ποιηθὲν δὲ, μεθόδου ἀτέχνου δεικτικὸν ἐγενήθη· τὸ γὰρ οἴεσθαι μὲν, μὴ πρήσσειν δὲ, ἀμαθίης καὶ ἀτεχνίης σημεῖόν ἐστιν· οἴησις γὰρ μάλιστα ἐν ἰητρικῇ αἰτίην μὲν τοῖσι κεχρημένοισιν, ὄλεθρον δὲ τοῖσι χρεομένοισιν ἐπιφέρει· καὶ γὰρ ἢν ἑωυτοὺς ἐν λόγοισι πείσαντες οἰηθῶσιν εἰδέναι ἔργον τὸ ἐκ μαθήσιος, καθάπερ χρυσὸς φαῦλος ἐν πυρὶ κριθεὶς τοιούτους αὐτοὺς ἀπέδειξεν. Καίτοι γε τοιαύτη ἡ πρόῤῥησις ἀπαρηγόρητος. ᾟ σύνεσις ὁμογενής ἐστιν, εὐθὺ τὸ πέρας ἐδήλωσε γνῶσις· τῶν δ´ ὁ χρόνος τὴν τέχνην εὐοδέα κατέστησεν, ἢ τοῖσιν ἐς τὴν παραπλησίην οἶμον ἐμπίπτουσι τὰς ἀφορμὰς δήλους ἐποίησε.'

* * *

'Από όσα έχουν ειπωθεί, κυρίαρχη θέση κατέχει η φύση. Πράγματι, αν αυτή είναι κοντά σε όσους ασχολούνται με τις τέχνες, προχωρούν σε όλα όσα αναφέρθηκαν. Το χρέος απέναντι στη φιλοσοφία και την επιστήμη δεν μπορεί να διδαχθεί. Προτού γίνει η φύση αντικείμενο διδασκαλίας, έχει ροπή και κλίση να συλλάβει την αρχή των όντων και η σοφία να γνωρίσει τα δημιουργήματα της ίδιας της φύσης. Πολλοί, υποταγμένοι στους δύο λόγους [τη θεωρία και την πράξη], δεν χρησιμοποίησαν με κανένα τρόπο μαζί και τα δύο αυτά πράγματα [τη φύση και την εμπειρία] για την απόδειξη. Αν λοιπόν κάποιος απ’ αυτούς εξετάζει κάτι απ’ όσα τέθηκαν σε συζήτηση, αποσκοπώντας στην αλήθεια, δεν θα προοδεύσει καθόλου στα σχετικά με τη φύση. Έτσι αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται να πορεύονται σε δρόμο παραπλήσιο με τον δρόμο εκείνων. Απογυμνωμένοι, περιβάλλονται με όλη την κακία και την ατιμία. Καλή είναι η θεωρία που προκύπτει από έργο που έχει γίνει αντικείμενο διδασκαλίας. Καθετί που έχει δημιουργηθεί από την τέχνη, έχει προέλθει από τη θεωρία· ό,τι όμως έχει ειπωθεί σύμφωνα με την τέχνη, αλλά δεν έχει γίνει πράξη, αποτελεί ένδειξη μεθόδου ασύμφωνης με αυτήν. Το να έχει κανείς μια γνώμη και να μην την εφαρμόζει έμπρακτα, είναι σημάδι αμάθειας και έλλειψης επιστημονικής κατάρτισης. Η απλή γνώμη, και μάλιστα στην ιατρική, είναι κατηγορία γι’ αυτούς που την έχουν και καταστροφή για όσους τη χρησιμοποιούν. Αν πείσουν με λόγια τους εαυτούς τους και φανταστούν ότι γνωρίζουν το έργο που η μάθηση διδάσκει, όπως η γνησιότητα του χρυσού εξετάζεται με τη φωτιά, έτσι κι αυτοί αποδεικνύονται φαύλοι. Τέτοια πρόγνωση είναι ακατανόητη. Σ’ όσους έχουν έμφυτη σύνεση, η γνώση φανερώνει αμέσως τον σκοπό· όσο για τους άλλους, ο χρόνος οδηγεί την τέχνη στο σωστό δρόμο ή φανερώνει σ’ αυτούς που ακολουθούν παραπλήσιο δρόμο, τις αιτίες.'
Ιπποκράτης, Άπαντα 1: Γενική Ιατρική: Όρκος, Νόμος, Περί Αρχαίης Ιατρικής, Περί Ιητρού, Περί Τέχνης, Περί Ευσχημοσύνης, Παραγγελίαι, Αφορισμοί, μτφρ. Φιλολογική Ομάδα Κάκτου, εκδ. Κάκτος