Αν ο Θεός πράττει για ένα σκοπό, είτε χάριν του ίδιου είτε χάριν κάποιου άλλου, σημαίνει ότι επιθυμεί κάτι που δεν έχει, και θα έπρεπε να συμφωνήσουμε ότι υπήρξε ένας καιρός που ο Θεός, μη έχοντας το περί ου ο λόγος αντικείμενο, επιθύμησε να το αποκτήσει· τούτο σημαίνει ότι φτιάχνουμε έναν Θεό ενδεή. Αλλά, για να μην παραλείψουμε τίποτε που θα μπορούσε να στηρίξει τα επιχειρήματα όσων υποστηρίζουν την αντίθετη άποψη, ας υποθέσουμε, για παράδειγμα, ότι μια πέτρα που αποσπάται από ένα κτίριο πέφτει πάνω σε έναν άνθρωπο και τον σκοτώνει· θα πρέπει, λένε οι αδαείς, αυτή η πέτρα να έχει πέσει με σκοπό να σκοτώσει αυτό το άτομο· δηλαδή, τούτο συνέβη μόνον και μόνον επειδή το θέλησε ο Θεός. Αν τους απαντήσετε ότι ο άνεμος προκάλεσε αυτή την πτώση τη στιγμή που περνούσε εκείνος ο δυστυχής, θα σας ρωτήσουν, πρώτον, γιατί να περνάει ακριβώς τη στιγμή που ο άνεμος μετακίνησε την πέτρα. Αν τους απαντήσετε ότι πήγαινε να δειπνήσει σε κάποιο φίλο που τον είχε προσκαλέσει, θα θελήσουν να μάθουν γιατί αυτός ο φίλος να τον έχει προσκαλέσει εκείνη τη ώρα και όχι κάποια άλλη· θα σας κάνουν έτσι αναρίθμητες παράξενες ερωτήσεις για να ανατρέξουν από αίτιο σε αίτιο και να σας κάνουν να ομολογήσετε ότι μόνον η βούληση του Θεού, που είναι το καταφύγιο των αμαθών, είναι το πρώτο αίτιο της πτώσης αυτής της πέτρας. Κατά τον ίδιο τρόπο, όταν βλέπουν το ανθρώπινο σώμα, γεμίζουν θαυμασμό για την κατασκευή του· και επειδή αγνοούν τα αίτια του δημιουργήματος που τους φαίνεται τόσο θαυμαστό, συμπεραίνουν πως πρόκειται για ένα υπερφυσικό δημιούργημα, όπου τα αίτια που γνωρίζουμε δεν μπορεί να παίξουν κανένα ρόλο. Ως εκ τούτου, εκείνος που θέλει να εξετάσει σε βάθος τα έργα της δημιουργίας και να διεισδύσει ως αληθινός σοφός στα φυσικά αίτια, χωρίς να είναι υποδουλωμένος στις προκαταλήψεις που δημιουργεί η άγνοια, θεωρείται ασεβής ή καταδικάζεται πάραυτα από τη μοχθηρία εκείνων που ο αδαής αναγνωρίζει ως ερμηνευτές της φύσης και των θεών. Αυτές οι ιδιοτελείς ψυχές γνωρίζουν πολύ καλά ότι η άγνοια, που κρατά θαμπωμένο το λαό, είναι αυτή που τους δίνει υπόσταση και συντηρεί την αξιοπιστία τους.
Βαρόνος του Χόλμπαχ, Περί τριών απατεώνων: Μωυσής - Χριστός - Μωάμεθ, μτφρ. Λία Βουτσοπούλου, εκδ. Εκδόσεις Αλεξάνδρεια