'Ξέρω καλὰ ὅτι κορίτσια κι ἀγόρια αὐνανίζονται. Ξέρω ὅτι οἱ γυναίκες καὶ οἱ ἄνδρες μαζὶ καὶ χωριστὰ αὐνανίζονται. Ὁ αὐνανισμὸς ἀποβλακώνει. Ὁ ἄνθρωπος χάνει τὸ συναίσθημα καὶ τὴ λογική του. Ἔχανα κι ἐγὼ τὴ λογική μου ὅταν αὐνανιζόμουν, τὰ νεῦρα μου ἦταν τεντωμένα, ἔτρεμα ἀπ’ τὸν πυρετό. Εἶχα πονοκεφάλους κι ἤμουν ἄρρωστος. Ξέρω ὅτι ὁ Γκόγκολ αὐνανιζόταν. Ξέρω ὅτι ὁ αὐνανισμὸς τὸν κατέστρεψε. Ξέρω ὅτι ὁ Γκόγκολ ἦταν ἕνας λογικὸς ἄνθρωπος. Ξέρω ὅτι ὁ Γκόγκολ αἰσθανόταν. Τὸ συναίσθημά του ὅμως ἐξασθενοῦσε μέρα μὲ τὴ μέρα. Προαισθάνθηκε τὸ θάνατό του, γιατὶ ἔσκισε τὰ τελευταῖα του ἔργα. Ἐγὼ δὲν θὰ σκίσω τὰ ἔργα μου, γιατὶ δὲν θέλω νὰ αὐνανιστῶ. Αὐνανιζόμουν πολὺ κάποτε. Δὲν καταλάβαινα σωστὰ τὸν Θεὸ καὶ νόμιζα ὅτι ἤθελε τὸ καλό μου ὅταν αὐνανιζόμουν. Γνωρίζω πολλὲς γυναῖκες ποὺ σταυρώνουν τὰ πόδια. Αὐτὲς οἱ γυναῖκες αὐνανίζονται συχνά. Ἕνας ἄνδρας μπορεῖ νὰ σταυρώνει τὰ πόδια, γιατὶ τὸ κορμί του εἶναι φτιαγμένο διαφορετικά. Πολλὲς γυναῖκες νομίζουν ὅτι εἶναι ὄμορφο νὰ κάθονται μὲ τὰ πόδια σταυρωμένα. Ἐγὼ βρίσκω ὅτι εἶναι ἄσχημο, γιατὶ αὐτὸ ποὺ εἶναι καλὸ γιὰ ἕναν ἄνδρα δὲν εἶναι καλὸ καὶ γιὰ μιὰ γυναίκα. Δὲν θέλω ἡ Κύρα νὰ σταυρώνει τὰ πόδια της, ἀλλὰ αὐτὴ τὸ κάνει, γιατὶ ἔχει ἀντιληφθεῖ ὅτι οἱ ἄλλοι δὲν τὴ διορθώνουν. Ἡ Κύρα εἶναι μικρὴ ἀκόμη καὶ δὲν καταλαβαίνει τί κάνει. Τῆς ἔχω πεῖ πολλὲς φορὲς ὅτι δὲν πρέπει νὰ ξαπλώνει μπρούμυτα. Ἔχω ξαπλώσει μπρούμυτα γιὰ νὰ κοιμηθῶ, ἀλλὰ αὐτὴ τὸ κάνει, γιατὶ ἔχει ἀντιληφθεῖ ὅτι οἱ ἄλλοι δὲν τὴ διορθώνουν. Ἡ Κύρα εἶναι μικρὴ ἀκόμη καὶ δὲν καταλαβαίνει τί κάνει. Τῆς ἔχω πεῖ πολλὲς φορὲς ὅτι δὲν πρέπει νὰ ξαπλώνει μπρούμυτα. Ἔχω ξαπλώσει μπρούμυτα γιὰ νὰ κοιμηθῶ, ἀλλὰ ἡ δική μου κοιλιὰ εἶναι μικρὴ καὶ μπορῶ νὰ τὸ κάνω. Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔχουν μεγάλη κοιλιὰ δὲν πρέπει νὰ ξαπλώνουν πάνω σ’ αὐτήν. Οἱ ἄνδρες πρέπει νὰ κοιμοῦνται στὸ πλάι, καὶ οἱ γυναῖκες ἀνάσκελα. Τὰ ἔχω μελετήσει ὅλα αὐτὰ, γιατὶ εἶχα μεγάλη κοιλιά. Ἡ κοιλιὰ εἶναι ἕνα ἔντερο, ἕνα στομάχι, ἕνα συκώτι, μιὰ κύστη κλπ. Ἔχω παρατηρήσει ὅτι ὅταν ξαπλώνω ἀμέσως μετὰ τὸ φαγητό, πρὸς τὸ πρωὶ δὲν ἔχω ἀκόμα χωνέψει, καὶ τὸ στομάχι μου δὲν ἀρχίζει νὰ δουλεύει παρὰ τὸ πρωί, ἀφοῦ σηκωθῶ. Σηκώνομαι βαριεστημένα, καὶ δὲν ἔχω καμιὰ ἐπιθυμία νὰ ζήσω.'
Βασλάβ Νιζίνσκι, Ημερολογιακά Τετράδια: Πλήρης Έκδοση Χωρίς Περικοπές, μτφρ. Νατάσσα Χασιώτη, εκδ. Άγρα
* * *
'Ἡ βία καὶ ἡ θλίψη κυριαρχοῦν, μαζὶ μὲ τὴν προσπάθεια τοῦ χορευτῆ νὰ χαλιναγωγήσει αὐτὰ τὰ δύο συναισθήματα, τὰ ὁποῖα, στὸ μέγεθος ποὺ τὰ ζεῖ, ἀλλοιώνουν τὴ σχέση του μὲ τὸν ἑαυτό του καὶ μὲ τὸν κόσμο γύρω του. Οἱ ἄλλοι δὲν τὸν ἀναγνωρίζουν, ἀλλὰ καὶ ὁ ἴδιος προσπαθεῖ ἀπεγνωσμένα νὰ ἀναγνωρίσει τὸν ἑαυτό. Αὐτὸς ὁ νέος Νιζίνσκυ βρίσκει ἐξήγηση, ὅπως ὁ ἴδιος τὸ αἰσθάνεται, στὸν ἀναβαπτισμένο του ἑαυτὸ στὴ θεωρία καὶ τὴ χώρα τοῦ συναισθήματος. Ἡ ἄρνηση τῆς « σκέψης » καὶ ἡ προσήλωση στὸ συναίσθημα ὡς νέας λογικῆς εἶναι ἡ σωτηρία. Εἶναι ἐπίσης ἡ μόνη ἐξήγηση ποὺ μπορεῖ ὁ ἴδιος νὰ δώσει στὶς ἀλλαγὲς ποὺ συμβαίνουν μέσα του, καὶ τὸν ἀπομακρύνουν ἀπὸ τὸν ἑαυτό του ὅπως μέχρι τότε τὸν γνώριζε. Ἡ ἀπελπισμένη του « κάθοδος » αθυστερεῖ, καθὼς ὁ χορευτὴς ἐμπλέκεται στὴ δημιουργία ἑνὸς καινπύργιου, λογικοῦ μέν, ἀλλὰ ὄχι διανοητικοῦ συστήματος, ποὺ περιέχει τὴ « νέα λογική », φτιαγμένη ἀπὸ τὴν ἀγωνία τῆς βίας, τῆς θλίψης, καὶ τὴ δικαιολόγησή τους, ὡς ἀπαραίτητων ἐκφάνσεων τῆς παντοδυναμίας τοῦ συναισθήματος. Ἡ « γενεαλογία » στὴ σκέψη τοῦ ἀλλοτριωμένου Βασλάβ Νιζίνσκυ εἶναι ἕνας σημαντικὸς τρόπος διευθέτησης τοῦ παραλόγου, καθὼς πείθεται, κάθε φορὰ ποὺ καταφεύγει σ’ αὐτὴ τὴν ψυχαναγκαστικὴ ἐπανάληψη, γιὰ τὴ διαύγεια τοῦ πνεύματός του, βρίσκοντας στήριξη σ’ αὐτὸ ποὺ κατ’ οὐσίαν εἶναι μιὰ ἀπο-μίμηση λογικῆς. Τὴν ἀνακαλεῖ στὸν τρόπο μὲ τὸν ὁποῖο ἐκθέτει τὰ ἐπιχειρήματά του, ἤ κρίνει τοὺς ἀνθρώπους γύρω του. Ἡ « γενεαλογία » –ἀχνὴ ἀνάμνηση τοῦ θεολογικοῦ δόγματος, συνεπὴς ἐπιλογὴ σ’ ἕνα ἄλλο ἐπίπεδο, μὲ τὶς νέες του « θέσεις » καὶ τὴ σχέση του μὲ τὸν Θεό–, ὅπως εἶναι γνωστὴ ἀπὸ τὴ Βίβλο, ἐμφανίζεται κάποιες στιγμὲς, ὅπου ἡ ἀναπαραγωγὴ τῆς γραμμῆς καταγωγῆς ( π.χ. ὁ Νιζίνσκυ προέρχεται ἀπὸ τὸν πατέρα, τὰ παιδιὰ ἀπὸ τὸ σπέρμα, οἱ πίθηκοι ἀπὸ τὰ δέντρα, οἱ ἄνθρωποι ἀπὸ τὸν πίθηκο κλπ. ) καλεῖται νὰ παράσχει ἕνα περίγραμμα λογικῆς σκέψης στὶς ὧρες ἀποδιοργάνωσης καὶ φόβου.'
Νατάσσα Χασιώτη, 'Η Αποξένωση του Χορευτή Βασλάβ Νιζίνσκυ', από τον Πρόλογο της Μεταφράστριας