προγραφές

Εξώφυλλο: Ζορζ Ντεβερέ, Εφηβεία και Κοινωνία: Δύο Εθνοψυχιατρικά Δοκίμια

'Δεν είναι αλήθεια ότι τα «σεξουαλικώς παραβατικά» κορίτσια εξεγείρονται με σκοπό να δοκιμάσουν απαγορευμένες σεξουαλικές ηδονές· στο πραγματικό τους σύστημα μέσων-και-σκοπών, η συνουσία δεν προσλαμβάνεται ως σκοπός αλλά ως μέσον για έναν σκοπό. Και οι σκοποί για τους οποίους το σεξ αποτελεί μέσον, είναι στην πραγματικότητα μη σεξουαλικοί, όταν δεν είναι καθαρά μαζοχιστικοί και/ή επιθετικοί. Έτσι, η χρήση που κάνουν αυτά τα κορίτσια των σεξουαλικών τους οργάνων και λειτουργιών αντιπροσωπεύει η ίδια έναν ολέθριο εξευτελισμό και/ή τραγική άρνηση της σεξουαλικότητας, όπως ακριβώς η χρήση ενός βιολιού ως ροπάλου συνιστά υποβιβασμό όχι μόνο του οργάνου αλλά και του ατόμου που το χρησιμοποιεί ως όπλο.
Η νεαρή παραβατική που κάνει μαζοχιστική ή επιθετική χρήση του σεξουαλικού της «εξοπλισμού» όχι μόνο χρησιμοποιεί τη σεξουαλικότητα ως μέσον για μη σεξουαλικούς σκοπούς αλλά και δείχνει ότι –σαν ξεστρατημένη πουριτανή που είναι– εξεγείρεται ενάντια στην αυθεντική, ώριμη σεξουαλικότητα. Στην πραγματικότητα, δεν είναι τόσο παραβατική μέσω της σεξουαλικότητας όσο παραβατική εν σχέσει προς την αληθινή σεξουαλικότητα, την οποία καταναγκαστικά υποβιβάζει επειδή την τρέμει περισσότερο ίσως κι απ’ όσο η πουριτανή αδελφή της.'

'Κάποιες κοινωνίες –σαν τους τερμίτες– μπορούν να αξιοποιήσουν κοινωνικά μόνον ό,τι όλοι οι άνθρωποι έχουν κοινό. Άλλες γνωρίζουν πώς να εκμεταλλεύονται για κοινωνικούς σκοπούς εκείνο που είναι μοναδικό σε ένα άτομο. Οι Έλληνες ήξεραν να χρησιμοποιούν για κοινωνικά ευεργετικούς σκοπούς την εφηβικότητα του εφήβου, όπως ήξεραν να αξιοποιούν το ποιητικό ταλέντο του ποιητή και το πλαστικό ταλέντο του γλύπτη. Επιπλέον, [...] συνειδητοποίησαν ότι η μέγιστη εξατομίκευση και η μέγιστη κοινωνικοποίηση πάνε χέρι-χέρι· ότι το άτομο δεν μπορεί να λειτουργήσει στο μέγιστο των ικανοτήτων του χωρίς τη βοήθεια της κοινωνίας και ότι η κοινωνία επωφελείται περισσότερο από εκείνα τα μέλη της που εκπληρώνουν στο μέγιστο δυνατό την ίδια τους τη φύση (αρετή). Κάνοντας αυτό, οι Έλληνες ανακάλυψαν το άτομο. Το γεγονός ότι έτυχε ν’ αξιοποιήσουν το «ομοφυλοφιλικό» δυναμικό των εφήβων ως μέσο για την παράταση εφηβικών στάσεων στην ενήλικη ζωή είναι ένας ιστορικά τυχαίος παράγων, που μένει να κατανοηθεί· θα μπορούσαν εξίσου καλά να έχουν χρησιμοποιήσει άλλα μέσα – λιγότερο παθολογικά και ως εκ τούτου πιο δημιουργικά. Το γιατί δεν μπόρεσαν να το κάνουν είναι κυρίως πρόβλημα για τον ιστορικό του πολιτισμού, όχι τόσο για τον ψυχολόγο και τον κοινωνιολόγο.
Το μόνο θαυμαστό πράγμα σε σχέση με το «ελληνικό θαύμα» είναι η ανυπαρξία θαύματος και ο κατανοητός χαρακτήρας του: ήταν μια επιτυχής κοινωνικοποίηση των δημιουργικών δυνατοτήτων του εφήβου, ακόμη και στην ενήλικη ζωή. Άνθρωποι όπως εμείς περπατούσαν στην αγορά κι επάνδρωναν τα πλοία στη Σαλαμίνα. Εν αντιθέσει μ’ εμάς, είχαν την καλή τύχη να ανήκουν σε μια κοινωνία που εκτιμούσε τη νεανικότητα του αισθήματος και της φαντασίας και κατανοούσε την ανθρώπινη χρήση των ανθρώπινων όντων.'

Ζορζ Ντεβερέ, Εφηβεία και Κοινωνία: Δύο Εθνοψυχιατρικά Δοκίμια, μτφρ. Φώτης Τερζάκης, εκδ. Επέκεινα

·

↑