'Η φροϋδική περιγραφή για το πώς συγκροτείται η ενήλικη γυναικεία σεξουαλικότητα αναδεικνύει εναργέστερα από κάθε άλλο σημείο την ένταση ανάμεσα στον φροϋδικό ριζοσπαστισμό –στο ότι δηλαδή ο Φρόυντ ανακάλυψε μια ελεύθερα ρέουσα λιβιδινική ενέργεια η οποία προσδίδει queer (κουήρ) χαρακτηριστικά στα καθαρά περιγράμματα που ορίζουν τη διαφορά– και στις κανονιστικές πολιτισμικές επιταγές οι οποίες στηρίζονται αξιωματικά πάνω σε μια τέτοια διαφορά. Οι γυναίκες καταβάλλουν το μεγαλύτερο σωματικό τίμημα για τον εκπολιτισμό· αυτές πρέπει να εγκαταλείψουν τα περισσότερα.
Ξεκινούμε τη ζωή μας με απολαύσεις που δεν έχουν διαφοροποιηθεί ανάλογα με το φύλο. Ο πρωκτικός αυνανισμός αποτελεί συνήθη πρακτική, καθώς επισήμανε ο Φρόυντ, και πράγματι στο σημείο αυτό το νήπιο ανακαλύπτει για πρώτη φορά ένα εχθρικό στην ενστικτώδη απόλαυση εξωτερικό περιβάλλον. Το σώμα πολύ χαλαρά μόνον είναι προγραμματισμένο για τη γεννητική σεξουαλικότητα·πρέπει και γι’ αυτήν να πειστεί με καλοπιάσματα. Δεν είναι αυτόματη, μολονότι από την αρχή υπάρχουν νύξεις για την παρουσία της. Το παιχνίδι με τη βάλανο του πέους και με την κλειτορίδα αναγγέλλει ότι αυτά «προορίζονται για σπουδαία πράγματα στο μέλλον», όπως λέει ο Φρόυντ, ότι είναι «οι απαρχές αυτού που πρόκειται αργότερα να μετεξελιχθεί σε ομαλή σεξουαλική ζωή». Το πώς συμβαίνει κάτι τέτοιο δεν αποσαφηνίζεται. Νομίζω πως σύμφωνα με την άποψη του Φρόυντ η απαγόρευση του αυνανισμού με τα γεννητικά όργανα τα φορτίζει με το νόημα που μέλλει να αποκτήσουν τελικά. Αποκτούν αυταξία διότι αποτελούν τον τόπο της απαγόρευσης. Εν πάσει περιπτώσει, ο Φρόυντ διατυπώνει δίχως αμφισημίες την άποψή του ότι «η μελλοντική πρωτοκαθεδρία της συγκεκριμένης ερωτογόνου ζώνης στη σεξουαλική δραστηριότητα εγκαθιδρύθηκε με τον πρώιμο νηπιακό αυνανισμό», ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για πρωτοκαθεδρία που την υπαγορεύει το πεπρωμένο ή όχι.
Αν ο νηπιακός αυνανισμός συνεχιζόταν στα αγόρια και στα κορίτσια, «θα συνιστούσε την πρώτη σημαντική παρέκκλιση από την αναπτυξιακή πορεία που έχει χαράξει ο πολιτισμένος άνθρωπος». Η κομβική στιγμή για τη σεξουαλική διαφοροποίηση έρχεται κατά την ήβη, όταν τα κορίτσια πρέπει να απωθήσουν την ανδρική μορφή της σεξουαλικότητάς τους –δηλαδή να εγκαταλείψουν τον κλειτοριδικό αυνανισμό και την κλειτοριδική σεξουαλικότητητα– και να «παραδώσουν την ευαισθησία της και τη σπουδαιότητά της συγχρόνως στον κόλπο», όπως λέει ο Φρόυντ στη Νέα σειρά μαθημάτων εισαγωγής στην ψυχανάλυση. Ο αυνανισμός στην περίπτωση των μικρών έχει ως αποτέλεσμα μια «εξ ολοκλήρου αρσενική» σεξουαλικότητα της γεννητικής χώρας· «με την εγκατάλειψη του κλειτοριδικού αυνανισμού αποκηρύσσεται κάποιο ποσό ενεργητικότητας. Τώρα πια η παθητικότητα παίρνει το πάνω χέρι». Ο αυνανισμός λοιπόν δεν διαδραματίζει κομβικό ρόλο μόνο στον καθορισμό του γενετήσιου αναπτυξιακού σταδίου, αλλά, όσον αφορά τα κορίτσια, στην αναδιαμόρφωσή του επίσης ούτως ώστε προτιμώμενη έκφρασή του να γίνει η σεξουαλική συνεύρεση κατά την οποία το πέος διεισδύει στον κόλπο. Στην αρένα αυτή το κορίτσι γίνεται γυναίκα, και αν αποτύχει να υποστεί τη συγκεκριμένη μετάβαση σε οποιοδήποτε από τα στάδιά της, θα έχει επίφοβες συνέπειες. Το να εγκαταλείψουν τον κλειτοριδικό αυνανισμό συνιστά την ύψιστη μετουσίωση, όπου η σεξουαλική ενέργεια ανακατευθύνεται προς όφελος των θεωρούμενων συμφερόντων του πολιτισμού και της κοινωνικής τάξης. Επομένως, η ενοχή που νιώθουν αγόρια και κορίτσια, άνδρες και γυναίκες για τον αυνανισμό δεν είναι απλώς συμβατική· πρόκειται για την ενοχή που γεννιέται όταν το άτομο διαπράττει κάτι που «συγκρούεται με την κοινωνική αρχή». Τούτη η αρχή όμως απαιτεί ασύγκριτα περισσότερα από τις γυναίκες παρά από τους άνδρες.
«Το κέντρο της εντονότερης ανταπόκρισης κανονικά θα πρέπει με την ωριμότητα να περάσει από την κλειτορίδα στην κολπική περιοχή», γράφει στη δεκαετία του 1930 η συγγραφέας ενός βιβλίου για τα συναισθηματικά προβλήματα των γυναικών, ακολουθώντας εν πολλοίς τη φροϋδική παράδοση. Ο αυνανισμός κατά την εφηβεία ή την ενήλικη ζωή δεν επιτρέπει να συμβεί κάτι τέτοιο, όπως θα έπρεπε, παρ’ όλο που δεν πρόκειται να συμβεί κάτι τέτοιο, όπως θα έπρεπε, παρ’ όλο που δεν πρόκειται για κάτι τελεσίδικο: «Είναι δυνατό να εκπαιδευτεί μια μη αναπτυγμένη έως τούδε περιοχή» –υπάρχουν ακόμη ελπίδες να σωθεί ο κόλπος– ενώ, όπως και να ‘χει, η κλειτορίδα διαδραματίζει όντως κάποιο ρόλο στην απόλαυση του κολπικού οργασμού. Τα γεννητικά όργανα, με άλλα λόγια, μπορούν να εκπαιδευτούν εκ νέου, αν ο αυνανισμός έχει χαλάσει την αρμόζουσα ανάπτυξή τους. Ωστόσο, είναι ολοφάνερα μέγα λάθος να αυνανίζεται κανείς· για τις γυναίκες δηλώνει διπλή παλινδρόμηση, η οποία εκπροσωπεί την επιστροφή σε ένα πρωιμότερο αυτοερωτικό στάδιο και συνάμα στις ερωτογόνες περιοχές της παιδικής ηλικίας. Στην περίπτωση των ανδρών το πέος παραμένει απαράλλακτα πηγή γενετήσιας απόλαυσης. Αν μια γυναίκα χωρίς σύντροφο πρέπει να αυνανιστεί προκειμένου να εκφορτίσει την ένταση, συμβουλεύει η ίδια γιατρός, θα πρέπει να το κάνει ανταποκρινόμενη αποκλειστικά «σε μια σαφώς ορισμένη αίσθηση σωματικής ανάγκης». Όχι φαντασιώσεις, πάση θυσία· «ξεπεράστε το και ξεχάστε το».
Η επιχειρηματολογία του Φρόυντ για τον καθολικό χαρακτήρα του νηπιακού αυνανισμού –ότι είναι αναπόφευκτος, ηθικά αθώος και κατέχει ειδικό ρόλο στην αναπτυξιακή εξέλιξη– είχε τεράστιο αντίκτυπο στη σεξουαλική διαπαιδαγώγηση μετά το 1920. Αντί να είναι κάτι κακοήθες και επικίνδυνο tout court μετατράπηκε σε μέρος μιας οντογενετικής διαδικασίας: καθώς ενηλικιωνόμαστε σεξουαλικά, διαβαίνουμε από τον αυνανισμό και οικοδομούμε πάνω σ’ αυτόν. Μόνο αν επιβιώσει σε μεταγενέστερο αναπτυξιακό στάδιο, σαν εκπρόσωπος πρωτόγονης φυλής που με κάποιον τρόπο εμφανίζεται γυμνός και άγριος ανάμεσα στους ευρωπαίους αστούς, υποδηλώνει ότι κάτι δεν πάει καλά, κι όχι με το σώμα αλλά με το νου. Η ενοχή, η νεύρωση ή η υστερία αντικαθιστούν τη σωματική σήψη, αλλά αυτά δεν απορρέουν τόσο από την πράξη καθαυτή όσο από τη σύγκρουσή της με την ηθική και τον πολιτισμό. (Στην αντίληψη κάποιων θεωρητικών της ψυχανάλυσης, πράγματι, ο αυνανισμός μετατράπηκε σε οδό μέσα από την οποία διακρίνεται η ναρκισσιστική τάξη της ντροπής από την αντικειμενική τάξη της ενοχής: «Η ενοχή σε σχέση με τον αυνανισμό είναι δεμένη με το φόβο του ευνουχισμού· η ντροπή έχει άλογο, πρωτογενή, απόλυτο χαρακτήρα».)'
Τόμας Λακέρ, Οι κατά Μόνας Ηδονές: Πολιτισμική Ιστορία του Αυνανισμού, μτφρ. Πελαγία Μαρκέτου, εκδ. Νεφέλη