'Ένα παιδί που από τη στιγμή της γέννησής του αρχίζει αυτόματα ν’ αναπνέει, δεν γνωρίζει πόσο ζωτικός είναι για την ίδια τη ζωή του ο αέρας που φουσκώνει το στήθος του τόσο απαλά ώστε να μην το αντιλαμβάνεται καν. Κι αν τυχόν πνιγεί στη διάρκεια ενός υψηλού πυρετού ή ενός σπασμού, τότε, προσπαθώντας απελπισμένα για την ύπαρξή του, παλεύει για την ίδια τη ζωή του, για τη χαμένη ηρεμία του, που δεν θα την ξαναβρεί παρά μονάχα με τον αέρα με τον οποίο δεν ήξερε πως ήταν αδιαχώριστη.
Έτσι, τη στιμή που η Μαντλέν μάθαινε γι’ αυτή την αναχώρηση του Λεπρέ, που η ίδια ποτέ δεν είχε φανταστεί, εκείνη τη στιγμή λοιπόν άρχιζε να καταλαβαίνει, νιώθοντας όλα όσα ξεριζώνονταν από μέσα της, τι της συνέβαινε. Κι έμεινε να κοιτάζει με απελπισμένη και γλυκιά συντριβή την κυρία Λοράνς, χωρίς να της κρατάει πλέον την παραμικρή κακία που αδιαφορεί για το άσθμα που την πνίγει· σαν τον δύστυχο ασθενή που ασφυκτιά και, μέσα από τα γεμάτα δάκρυα μάτια του, χαμογελά σε όσους τον λυπούνται, είναι όμως ανήμποροι να του προσφέρουν την παραμικρή βοήθεια.'
Μαρσέλ Προυστ, 'Ο Αδιάφορος', Ο Αδιάφορος και Άλλα Κείμενα των Νεανικών Χρόνων, μτφρ. Βάσω Νικολοπούλου & Νίκη Καρακίτσου-Dougé, εκδ. Πατάκης
* * *
'Επιπλέον, η διαυγής γλώσσα στον Αδιάφορο δεν εξερευνά μονάχα την περίπτωση της Μαντλέν. Κλείσιμο στον εαυτό και τρελή εμμονή για το λατρεμένο πλάσμα, στέρηση και ζήλια, προσμονή για γαλήνη και αναζωπύρωση του πόθου: εξερευνώντας αυτό εδώ το πάθος, ο Προυστ περιγράφει τις διαδοχικές φάσεις της ερωτικής εμμονής και, πέρα απ’ αυτό, ανιχνεύει τους φοβερούς νόμους της. Παρουσιάζει συνάμα όλο τον έρωτα και κάθε έρωτα, προβάλλοντας μιαν άποψη του πάθους που θα διαποτίσει συνολικά το Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο. Φτάνει στην καρδιά του αρρωστημένου πόθου που μας σπρώχνει προς άτομα συχνά ασήμανατα και πάντα απρόσιτα: ο Λεπρέ διαρκώς έτοιμος ν’ αναχωρήσει, όπως και η κατακτημένη Οντέτ ή η φυλακισμένη Αλμπερτίν, παραμένουν όλοι «πλάσματα απρόσιτα». Έτσι το άγχος της ερωτευμένης γυναίκας συναντά την αγωνιώδη ανάσα του ασθματικού, αυτού «του ταλαίπωτου ασθενή που ασφυκτιά και που, μέσα από τα γεμάτα δάκρυα μάτια του, χαμογελά στα πρόσωπα που τον λυπούνται χωρίς να μπορούν να του προσφέρουν βοήθεια». Γιατί και ο έρωτας είναι κι αυτός μια απορρυθμισμένη αναπνοή μέσα από την οποία δοκμάζεται το αδύναμο.'
Ζερόμ Σολάλ, 'Αρρωστημένο Πάθος', από την Εισαγωγή της έκδοσης