'[...] μὲς στὴν καρδιὰ τοῦ σκοταδιοῦ, ὅπου καμινεύονται καὶ ξαναχύνονται ἀπὸ τὴν ἀρχὴ τὰ στοιχεῖα πού μας ἀπαρτίζουν, καὶ ὅλα ὅσα ἀποτελοῦν τὴ ζωντανή μας οὐσία, οἱ ἀναμνήσεις, οἱ δυνάμεις κι οἱ κρυφὲς ἀδυναμίες μας, τέλος τὸ ἀδιάπλαστο ἐκεῖνο αἴσθημα νὰ νιώθεις πὼς κάποτε δὲν ὑπῆρχες καὶ κάποτε θὰ πάψεις νὰ ὑπάρχεις, ἐκεῖ ὅπου βρίσκονται ὅλα αὐτά, βρίσκεται κι ὅ,τι ὀνόμασα πηγὴ δακρύων: ΤΟ ΑΡΡΗΤΟ. Γιατί λέω πὼς τὰ δάκρυά μας εἶναι ἡ ἔκφραση τῆς ἀδυναμίας μας νὰ ἐκφραστοῦμε, νὰ ἀπελευθερωθοῦμε δηλαδὴ μὲ τὴν ὁμιλία ἀπὸ τὸ βάρος τῆς ὕπαρξης πού μας καταθλίβει. […] Θὰ μποροῦσα ἀδιάκοπα νὰ κλαίω. Τί κι ἂν εἶμαι βοσκός, ἔχω παρατηρήσει πὼς δὲν ὑπάρχει σκέψη ποὺ παίρνοντας τὴν ἡ ψυχὴ ἀπὸ κοντά, δὲν μᾶς φέρνει στὰ ὅρια ἐκεῖνα ὅπου οἱ λέξεις παύουν, σ’ ἐκεῖνα τὰ ὅρια τὰ βουβά, ὅπου τὸ μόνο ποὺ ὑπάρχει εἶναι τὸ ἔλεος, ἡ στοργὴ καὶ τὸ εἶδος τῆς πίκρας πού μας ἐμπνέει τὸ μεῖγμα τοῦ αἰώνιου, τοῦ τυχαίου καὶ τοῦ ἐφήμερου ποὺ εἶναι ἡ μοίρα μας.'
'Βλέπεις λοιπὸν πὼς δὲν εἶναι ἀδύνατον νὰ ὑπάρξει ἔργο δίχως δημιουργό. Κανένας ποιητὴς δὲν ἔβαλε γὶ λογαριασμό σου σὲ μία σειρὰ τὶς φαντασιώσεις σου, κι ἐσὺ ποτὲ δὲ θὰ μποροῦσες νὰ ἀντλήσεις ἀπὸ τὸν ἑαυτό σου οὔτε τὶς χαρὲς οὔτε τὰ βάθη τῶν ὀνείρων σου… Δὲν ὑπάρχει δημιουργός… ὑπάρχουν δηλαδὴ πράγματα ποὺ πλάθονται ἀπὸ μόνα τους, χωρὶς αἰτία, καὶ φτιάχνουν τὴ μοίρα τοὺς μοναχά τους… Γι’ αὐτὸ ἀπορρίπτω ὡς παιδικὴ ἀνάγκη τοῦ ἀνθρώπινου πνεύματος τὴν ἀφελῆ λογικὴ ποὺ ἐπιμένει νὰ βρίσκει σὲ ὅλα ἕναν καλλιτέχνη κι ἕναν σκοπό, ἔξω ἀπὸ τὸ ἴδιο τὸ ἔργο. Οἱ θνητοί, ἁπλοϊκοὶ ἀπέναντι σὲ καθετὶ ποῦ βλέπουν, ἐπὶ γῆς ἢ ἐν οὐρανοίς, ἄστρα, ζῶα, ἐποχές, φαινομενικοὺς κανόνες ποῦ δίνουν τὴν ἐντύπωση κάποιας εὐτυχὴς πρόβλεψης ἢ ἁρμονίας, ρωτοῦν: Ποιὸς τὸ ἐφτίαξε αὐτό; Ποιὸς τὸ θέλησε αὐτό; Θεωρώντας ὅτι πρέπει νὰ τὰ συγκρίνουν ὅλα μὲ κάποια ἀντικείμενα ποὺ φτιάχνουνε τὰ χέρια μας: τὰ σκεύη, τὰ ἐργαλεῖα, τὶς κατοικίες, τὰ ὄπλα μας, ὅλα αὐτὰ τὰ προϊόντα της ὕλης καὶ τοῦ πνεύματος ποὺ γεννοῦν οἱ ἀνάγκες μας. […] Ἐγὼ προσπαθῶ νὰ μιμηθῶ τὸν ἀδιαίρετο κόσμο… Νομίζω ὅτι μέσα στὴν ἴδια τὴν οὐσία μας, ὄχι σὲ μεγάλο βάθος ἀπὸ τὴν ἐπιφάνεια, βρίσκεται ἡ ἴδια δύναμη ποὺ παράγει τὴ ζωὴ τῶν πάντων. Ὅ,τι γεννιέται στὴν ψυχὴ εἶναι ἡ ἴδια ἡ φύση.'
'Στοχάζομαι δὲν σημαίνει νὰ προχωρῶ βαθύτερα στὴν ἔννοια τῆς τάξης; Δὲς μὲ ποιὸ τρόπο τὸ τυφλὸ τὸ Δέντρο μὲ τὰ ἀποκλίνοντα μέλη αὐξάνεται γύρω ἀπὸ τὸν ἑαυτὸ τοῦ κατὰ τὴν ἔννοια τῆς Συμμετρίας. Μέσα του ἡ ζωὴ σταθμίζει, ὀρθώνει μία δομὴ καὶ ἀκτινοβολεῖ τὸν ἀριθμό της μὲ τὰ κλαδιὰ καὶ τὶς ἐκβλαστήσεις τους, καὶ κάθε ἐκβλάστηση τὸ φύλλο της, μὲ τὶς ἄκρες ἤδη σημαδεμένες ἀπ' τὸ κυοφορούμενο μέλλον.'
Πολ Βαλερί, Διάλογος για το Δέντρο, μτφρ. Κλαίρη Μιτσοτάκη, εκδ. Άγρα