Σὲ μιὰ ἐπίσκεψη στὸ Παρίσι τὸ 1891 ὁ Ὄσκαρ Οὐάϊλντ λέγεται πὼς εἶχε πεῖ: «Ὅταν ὁ Μπενβενοῦτο Τσελλίνι σταύρωσε ἕνα ζωντανὸ ἄνθρωπο γιὰ νὰ μελετήσει τὸ τρεμούλιασμα τῶν μυῶν του κατὰ τὴν ὥρα τῆς ἐπιθανάτιας ἀγωνίας του, ὁ Πάπας δίκαια ἔδωσε ἄφεση ἁμαρτιῶν. Τί εἶναι ὁ θάνατος ἑνὸς ἄγνωστου ἀτόμου ὅταν αὐτὸς ὁ θάνατος δίνει τὴ δυνατότητα ν’ ἀνθίσει ἕν’ ἀθάνατο ἔργο καὶ νὰ γεννήσει, κατὰ τοὺς λόγους τοῦ Κήτς, μιὰ αἰώνια πηγὴ ἔκστασης;». Μιὰ ἄλλη κλασικὴ ἔκφραση αὐτῆς τῆς τάσης ἐμφανίζεται στὴν περιβόητη ἀντίδραση τοῦ συμβολιστῆ ποιητῆ Laurent Tailhade ὅταν ἄκουσε γιὰ τὴ φονικὴ βόμβα ποὺ ἔριξαν ἀναρχικοὶ μέσα στὴ Γαλλικὴ Βουλὴ τὸ 1893: «Τί σημασία ἔχουν τὰ θύματα, ἂν ἡ χειρονομία εἶναι ὡραία;». Ὄχι πολὺ ἀργότερα, τὸ Φουτουριστικὸ Μανιφέστο τοῦ Φ. Τ. Μαρινέττι ἀπηχοῦσε τὰ ἴδια συναισθήματα ἐξυμνῶντας, μαζὶ μὲ τὸν μιλιταρισμό, τὴν ἀναρχικὴ καταστροφὴ καὶ τὸν μισογυνισμό, «τὶς ὡραῖες ἰδέες ποὺ σκοτώνουν». Προχωρῶντας πέρ’ ἀπὸ τὴν παραφουσκωμένη ρητορικὴ τῶν Φουτουριστῶν, ὁ γαμπρὸς τοῦ Μουσολίνι καὶ ὑπουργὸς Ἐξωτερικῶν Τσιάνο, θὰ ἐπικύρωνε ἀργότερα τὰ πρακτικὰ ἀποτελέσματα τῆς ἐφαρμογῆς της ὅταν παρομοίωνε τὶς ἐκρήξεις βομβῶν ποὺ ρίχνονταν ἐναντίον τῶν ἀτάκτως φευγόντων Αἰθιόπων τὸ 1936 μὲ λουλούδια ποὺ ἄνθιζαν ξαφνικά.
Ἡ αἰσθητικοποίηση τῆς πολιτικῆς σ’ αὐτὲς τὶς περιπτώσεις δὲν προκαλεῖ ἀπέχθεια ἁπλῶς καὶ μόνο λόγῳ τῆς γκροτέσκας ἀπρέπειας μὲ τὴν ὁποία ἐφαρμόζονται κριτήρια ὀμορφιᾶς σὲ φόνους ἀνθρώπινων πλασμάτων, ἀλλὰ καὶ λόγῳ τῆς ψυχραιμίας μὲ τὴν ὁποία μή-αἰσθητικὰ κριτήρια ἀποκλείονται ἐσκεμμένα καὶ προκλητικά. Ἂν περιορίσουμε αὐτὴν τὴ μορφολογική, ἀντι-ἀγαπητικὴ ψυχρότητα σ’ ἕνα ἐξειδικευμένο πεδίο τῆς τέχνης, ἐνδέχεται νὰ ἔχει τὶς δικαιολογίες της· πράγματι, ἕνα μεγάλο μέρος τῆς μοντέρνας τέχνης θὰ ἦταν δύσκολο νὰ ἀποτιμηθεῖ χωρὶς αὐτήν. Ἀλλὰ ἐάν, ἐν συνεχείᾳ, τὴν ἐπεκτείνουμε σὲ πολιτικὴ μὲ μιὰ χειρονομία αὐτοκρατορικῆς ἀνωτερότητας, τ’ ἀποτελέσματα θὰ εἶναι ἄκρως προβληματικά. Διότι ἡ ἀνιδιοτέλεια ποὺ κανονικὰ συνδέεται μὲ τὴν αἰσθητικὴ προσομοιάζει ἐδῶ ἀκριβῶς μὲ ὅ,τι εἶναι ριζικὰ ἀταίριαστο μὲ τὸ πιὸ βασικὸ ἀνθρώπινο ἐνδιαφέρον, μὲ τὴ συντήρηση τῆς ζωῆς. Ἡ πικρόχολη παρατήρηση τοῦ Μπένγιαμιν ὅτι ἡ αὐτοαλλοτρίωση τοῦ ἀνθρώπου «ἔχει φτάσει σὲ τέτοιο σημεῖο ὥστε μπορεῖ νὰ βιώσει τὴν ἴδια τοῦ τὴν καταστροφὴ ὡς αἰσθητικὴ ἡδονὴ πρώτης τάξεως» ἐκφράζει ὁλοζώντανα τὴν ἀηδία ποὺ προκαλεῖται ἀπὸ αὐτή την πωρωμένη ἀποθέωση τῆς τέχνης εἰς βάρος τῆς ζωῆς.
Μάρτιν Τζέι, Η «αισθητική ιδεολογία» ως ιδεολογία (Τι σημαίνει η αισθητικοποίηση της πολιτικής), μτφρ. Γεράσιμος Λυκιαρδόπουλος, εκδ. Έρασμος