Η συνδυαστική είναι η τέχνη ή η επιστήμη της εξάντλησης του δυνατού μέσω απλών διαζεύξεων. Μόνο όμως ο εξαντλημένος μπορεί να εξαντλήσει το δυνατό, γιατί έχει απαρνηθεί κάθε ανάγκη, προτίμηση, σκοπό ή σημασία. Μόνο ο εξαντλημένος είναι αρκετά ανιδιοτελής, αρκετά ευσυνείδητος. Είναι αναγκασμένος να αντικαταστήσει τα σχέδιά του με πίνακες και προγράμματα άνευ σημασίας. Αυτό που για κείνον μετρά είναι με ποια σειρά να κάνει αυτό που οφείλει και σύμφωνα με ποιους συνδυασμούς να κάνει δύο πράγματα ταυτόχρονα, όταν χρειάζεται και πάλι, εις μάτην. Η μεγάλη συνεισφορά του Μπέκετ στη λογική είναι ότι δείχνει πως η εξάντληση (διεξοδικότητα) δεν μπορεί να μη συμβαδίζει με μια ορισμένη οργανική εξάντληση: περίπου όπως έδειχνε ο Νίτσε ότι το επιστημονικό ιδεώδες δεν μπορεί παρά να συμβαδίζει με ένα είδος ζωτικού εκφυλισμού, για παράδειγμα στον Άνθρωπο με τη βδέλλα, τον ευσυνείδητο του πνεύματος που ήθελε να μάθει τα πάντα για τον εγκέφαλο της βδέλλας. Η συνδυαστική εξαντλεί το αντικείμενό της, αλλά επειδή το υποκείμενό της είναι το ίδιο εξαντλημένο. Το εξαντλητικό και ο εξαντλημένος (exhausted). Πρέπει να είναι κανείς εξαντλημένος για να παραδοθεί στη συνδυαστική ή αλλιώς είναι η συνδυαστική που μας εξαντλεί, που μας οδηγεί στην εξάντληση ή αλλιώς και οι δύο μαζί, η συνδυαστική και η εξάντληση; Κι εδώ ακόμη, απλές διαζεύξεις. Και είναι ίσως κάτι σαν την ανάποδη και την καλή ενός και μόνο πράγματος: ένα νόημα ή μια αιχμηρή επιστήμη του δυνατού, ενωμένη με ή, μάλλον, διαζευγμένη από μια φανταστική αποσύνθεση του Εγώ. Πόσο πολύ ισχύει, στην περίπτωση του Μπέκετ, αυτό που λέει ο Μπλανσό για τον Μούζιλ: η πιο υψηλή ακρίβεια και η πιο ακραία διάλυση· η αόριστη ανταλλαγή ανάμεσα σε μαθηματικές φόρμουλες και την επιδίωξη του άμορφη ή του αδιαμόρφωτου. Είναι οι δύο έννοιες της εξάντλησης, χρειάζονται και οι δύο για να καταργήσουν το πραγματικό. Πολλοί συγγραφείς είναι υπερβολικά ευγενείς και περιορίζονται να διακηρύττουν το πλήρες έργο και τον θάνατο του Εγώ. Μένουμε όμως εντός του αφηρημένου, όσο δεν δείχνουμε «πώς είναι», πως κάνουμε μια «απογραφή», συμπεριλαμβανομένων των σφαλμάτων, και πώς το Εγώ αποσυντίθεται, συμπεριλαμβανομένης της δυσοσμίας και της αγωνίας: έτσι, ο Μαλόν πεθαίνει. Μία διπλή αθωότητα, διότι –όπως λέει ο/η εξαντλημένος/η– «[…] η τέχνη των συσχετισμών [ή συνδυαστική τέχνη] δεν είναι δικό μου λάθος. Κατάρα είναι από τον ουρανό. Για τα υπόλοιπα θα δήλωνα αθώος».
Ζιλ Ντελέζ, Ο εξαντλημένος: Ένα κείμενο για τον Μπέκετ, μτφρ. Ροζαλί Σινοπούλου, εκδ. Πλέθρον