'Τὸ εἶναι εἶναι κάτι μοναδικὸ καὶ ἁπλὸ. Αὐτὸ τὸ ἁπλὸ φέρει καὶ τὸν ἄνθρωπο μέσα του. Ὡς ὁ βιολογικὸς ὀργανισμὸς ποὺ εἶναι, ὁ ἄνθρωπος εἶναι προϊὸν ἑνὸς «κόσμου», ἀλλὰ αὐτὸ ποὺ ἐπιτελεῖται μὲ τὸν ἄνθρωπο εἶναι μία συνάρτηση τοῦ εἶναι. Ὁ ἄνθρωπος εἶναι μία λειτουργία αὐτοῦ τοῦ εἶναι (Da-sein κατὰ Heidegger). Αὐτὴ τὴ λειτουργία θὰ μποροῦσε νὰ ἐπιτελεῖ σὲ ἕναν ἄλλο «κόσμο», χρονικὰ παράλληλο ἤ μη, ἕνα ἄλλο ὄν. Ὁ ἄνθρωπος δὲν ἐνδιαφέρει ὡς ἄνθρωπος, ἀλλὰ ὡς αὐτὸ ποὺ ἐπιτελεῖ τὴ λειτουργία αὐτὴ. Ὁ ἄνθρωπος μὲ μία ἔννοια δὲν μπορεῖ νὰ ἐπιλέξει ἄν θὰ ἐπιτελέσει αὐτὴ τὴ λειτουργία ἤ ὄχι. Τὴ στιγμὴ ποὺ ἡ φιλοσοφία (μὲ τὸν Νίτσε) διαπιστώνει ὅτι «ὅλα» εἶναι ἀνθρώπινα, πολὺ ἀνθρώπινα, ἀσκεῖ ἀκόμα αὐτὴ τὴ μὴ ἀνθρώπινη λειτουργία. Ἀλλὰ ποια εἶναι ἡ διαχωριστικὴ γραμμὴ καὶ τί στὸν ἄνθρωπο εἶναι ἁπλῶς ἀνθρώπινο, εἶναι κάτι ποὺ δὲν μποροῦμε νὰ τὸ ξέρουμε ἅπαξ διὰ παντός. Διότι ἀκόμα καὶ ἄν ὁ μηδενισμὸς ἦταν ἡ τελικὴ μὴ ἀνθρώπινη λειτουργία, δὲν γνωρίζουμε τελεσιδίκως τί σημαίνει.
Ἡ ἀντίληψη ποὺ ἔβλεπε τὸν ἄνθρωπο ὡς διχασμένο ἀνάμεσα στὴ ζωτικότητά του καὶ τὴ λογικότητά του περιεῖχε τὴ σκέψη αὐτὴ ἀλλὰ δὲν τὴ θεματοποιοῦσε ὡς τέτοια, ἐξετάζοντας τὴν πλαγίως μόνο. Ἡ λογικότητα αὐτὴ δὲν ἦταν ἀκόμα ἡ νεότερη ἐργαλειακὴ λογικότητα, γι’ αὐτὸ μποροῦσε νὰ ἐκφράζει ὅ,τι μὲ μιὰ ὁρολογία ἤδη φθαρμένη ὀνομάζουμε πνευματικότητα τοῦ ἀνθρώπου. Μποροῦμε νὰ καταλάβουμε τὴ διαφορὰ τῆς διανοητικῆς δραστηριότητας ἀπὸ τὴν πνευματικὴ (ποὺ στὴν πραγματικότητα εἶναι παθητικότητα καὶ ὄχι δραστηριότητα) βάσει τῆς διαφορᾶς αἰῶνος καὶ χρόνου. Ἡ διανοητικὴ δραστηριότητα ἀναιρεῖ τὸν χρόνο, ἡ πνευματικὴ τρέφεται ἀπὸ τὸ διευρυμένο παρὸν τοῦ αἰῶνα. Τὴν ὑφιστάμεθα ὅπως ὑφιστάμεθα τὴ ζωὴ γιατὶ ἡ σκέψη δὲν εἶναι κάτι ἄλλο ἀπὸ τὸν τρόπο τοῦ ὑπάρχειν ἑνὸς ὄντος ποὺ ὑπαρχει σκεπτόμενο τὴ ζωή του. Ὁ παλιὸς ὁρισμὸς τοῦ ἀνθρῶπου μᾶς ἔλεγε ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι οὐράνιο φυτό. Καὶ ἡ νεότερη ἀνθρωπολογία μᾶς λέει ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι τὸ ὅν ποὺ δὲν ἔχει κόψει τὸν ὀμφάλιο λῶρο ποὺ τὸ συνδέει μὲ τὸ ἀφετηριακὸ χάος. Γι᾽ αὐτὸ καὶ φέρνει πολὺ χάος μέσα στὸν κόσμο, μαζὶ μὲ πολλὲς μορφὲς ποὺ ἀποσπᾶ ἀπὸ αὐτὸ — θέλοντας καὶ μή, μὲ τρόπο ἄλλοτε ὑψηλὸ καὶ ἄλλοτε ταπεινό, ἄλλοτε σοβαρὸ καὶ ἄλλοτε γελοῖο, ἄλλοτε τραγικὸ καὶ ἄλλοτε κωμικό. Ἡ παλιὰ διατύπωση ἀκούγεται ἀπατηλὰ καθησυχαστικὴ στὰ ἀφτιὰ μας. Καὶ ἡ νεότερη ἀκούγεται ἀπατηλὰ ἀνησυχητική. Ὁδὸς ἄνω κάτω μίη καὶ ὠυτή.'
Χρήστος Μαρσέλλος, δι᾽ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι: Ο Χώρος και ο Χρόνος της Ζωής μας Μετά τον Κοπέρνικο και τον Δαρβίνο, εκδ. Περισπωμένη