'Μαζεύεις γνώση, μαζεύεις σοφία,
μαζεύεις μέσα σου λαβωματιές.'
'Αγωνίζεται ο άνθρωπος,
την ψυχή του στυλώνει,
και κάθε μέρα του πόνος,
και κάθε αγώνας καημός,
και το βράδυ η ψυχή του ακόμα αγρυπνά,
για το τίποτα.'
'Και είδα πως καλό
στον κόσμο δεν υπάρχει,
πλην η χαρά που θα χαρεί
ο άνθρωπος στα έργα του.
Αυτό το μερτικό του.'
'Από τον ένα καλύτεροι οι δύο·
ο κόπος τους αμείβεται,
θα σηκωθούν αν πέσουν.
Αλίμονο στον ολομόναχο αν πέσει·
δεν τον σηκώνει κανένας.
Οι δύο ξαπλώνουν, ζεσταίνονται.
Τον μόνο ποιος θα ζεστάνει;'
από το Ο Εκκλησιαστής, μτφρ. Θάνος Σαμαρτζής, εκδ. Δώμα
* * *
'Ο θεός του Εκκλησιαστή μοιάζει να μην εκπληρώνει τη βασικότερη ίσως λειτουργία ενός θεού, λειτουργία ενδεχομένως πιο θεμελιώδη κι απ’ αυτήν του να δημιουργεί τον κόσμο: ο θεός του Εκκλησιαστή δεν εγγυάται την ηθική τάξη του κόσμου, τουλάχιστον όχι με κάποιο ανθρώπινο μέτρο. Δεν απονέμει την ευτυχία ή τη σωτηρία με βάση την αρετή, ούτε τη δυστυχία ή τον χαμό με βάση την αμαρτωλότητα: «στον δίκαιο έπεσε του ασεβή η μοίρα· και έπεσε στους ασεβείς η μοίρα των δικαίων» (8:14).
Αυτή η απουσία δικαιοσύνης είναι, αδιαμφισβήτητα, μία από τις βασικές εκφάνσεις της αίσθησης ματαιότητας που κινεί τα λόγια του Εκκλησιαστή. Καταλαβαίνουμε γιατί: για να μην είναι μάταιη η ευσέβεια, η σοφία, η αρετή κ.λπ. [...] θα έπρεπε μετά η μοίρα του σοφού να διαφοροποιείται από του ανόητου, του ευσεβούς από του ασεβούς κ.λπ. Όμως σοφούς κι ανόητους τους περιμένει εξίσου ο θάνατος. Και ο θεός του Εκκλησιαστή το επιτρέπει αυτό· ή, ακόμα χειρότερα, το θέλει.'
Θάνος Σαμαρτζής, από το Επίμετρο της έδοσης