'Η όψη των χιονισμένων κορυφών μιας οροσειράς που υψώνονται πάνω από τα σύννεφα, η περιγραφή ενός κυκλώνα ή του βασιλείου της κολάσεως (Milton) μας παρέχουν μια απόλαυση ανάμεικτη με τρόμο. Η θέα των ανθισμένων λιβαδιών, οι ελικώσεις των ποταμών και τα βοσκοτόπια, η περιγραφή των Ηλυσίων ή η ομηρική αναπαράσταση του κεστού της Αφροδίτης μάς προξενούν επίσης ευχάριστα συναισθήματα, που δεν αποπνέουν όμως παρά μόνο ιλαρότητα και χαρμονή. Για να μπορεί κανείς να προσοικοιωθεί σ’ όλη της την ισχύ την πρώτη εντύπωση, πρέπει να διαθέτει το αίσθημα του υπέροχου, για να μπορεί να απολαύσει τη δεύτερη, το αίσθημα του ωραίου. Οι πελώριες βελανιδιές και οι μοναχικές βαθύσκιωτες φυλλωσιές σ’ ένα παρθένο δάσος είναι υπέροχες· τα ανθοτόπια, οι μικροί φράχτες, οι ομοιόσχημα κλαδεμένες δενδροσειρές είναι ωραία. Η νύχτα είναι υπέροχη, η ημέρα είναι ωραία. Αυτοί που διαθέτουν το αίσθημα του υπέροχου οδηγούνται στα υψηλά αισθήματα της φιλίας, της αιωνιότητας, της περιφρόνησης του κόσμου, μέσα στη γαλήνια σιωπή μιας καλοκαιρινής νύχτας, όταν η τρεμάμενη λάμψη των άστρων διατρέχει τη μελανόχρομη νύχτα και το φεγγάρι εμφανίζεται μοναχικό στο στερέωμα. Το φέγγος της μέρας γεννά, μαζί με το ζήλο για εργασία, ένα αίσθημα χαράς. Το υπέροχο ταράσσει, το ωραίο γοητεύει. Το πρόσωπο αυτού που διαπερνάται από το αίσθημα του υπέροχου αποπνέει την αυστηρότητα και, συχνά, την έκπληξη, το ζωηρό αίσθημα του ωραίου αναγγέλεται από το φωτεινό βλέμμα, το χαμόγελο και, συχνά, από τη θορυβώδη επιθυμία. Το υπέροχο παρουσιάζεται με διάφορες μορφές. Άλλοτε συνοδεύεται από βαρυθυμία ή τρόμο, άλλοτε από σιωπηλό θαυμασμό, και άλλοτε συνδυάζεται με το αίσθημα μιας σεβάσμιας ευμορφίας. Αποκαλώ υπέροχο-τρομακτικό το πρώτο είδος υπέροχου, υπέροχο-ευγενές το δεύτερο, υπέροχο-μεγαλοπρεπές το τρίτο. Μια βαθιά μοναξιά είναι υπέροχη, αλλά εμπνέει τρόμο.'
'Η καταγωγή και οι τίτλοι ευγενείας προεξοφλούν το σεβασμό. Ο πλούτος, ακόμη και όταν έχει αποκτηθεί με άνομο τρόπο, εκθειάζεται αφιλοκερδώς, πιθανά γιατί ενέχει τη δυνατότητα μεγαλεπήβολων στόχων. Αλλά η εκτίμηση αυτή μπορεί να βρει αποδέκτη κάποιον κατεργάρη, ο οποίος δεν θα έχει την παραμικρή ιδέα για εκείνο το ευγενές αίσθημα που μπορεί να προσδώσει κάποια αξιοπρέπεια στα πλούτη. Αυτό που μεγαλώνει τα δεινά της φτώχειας, είναι η περιφρόνησή της, την οποία θα μπορούσε να αντισταθμίσει εν μέρει η αυταξία της, τουλάχιστον στα μάτια του πλήθους, αν η κοινωνική θέση και οι τίτλοι ευγενείας δεν ξεγελούσαν αυτό το σκαιό αίσθημα, τρόπον τινά προς όφελός του.'
Ιμάνουελ Καντ, Παρατηρήσεις Πάνω στο Αίσθημα του Ωραίου και του Υπέροχου, μτφρ. Χάρης Τασάκος, εκδ. Printa